Ngày soạn:
BÀI 9: NHỮNG CHÂN TRỜI KÍ ỨC (TRUYỆN - TRUYỆN KÍ)
Tiết:.....- VĂN BẢN 2: TÔI ĐÃ HỌC TẬP NHƯ THẾ NÀO (TRÍCH: M.GORKI)
(..... tiết)
I.MỤC TIÊU:
1.Về kiến thức: Tầm quan trọng của việc tự học, việc đọc sách. Có thể thấy, tác giả
nhận thức rõ ràng và sâu sắc về vai trò và giá trị của việc đọc sách đối với sự thay đổi
trong nhận thức, suy nghĩ mỗi người. 
2.Về năng lực:
1.1.Năng lực chung
- Năng lực tự chủ và tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo thông qua hoạt
động: Đọc.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thông qua các hoạt động làm việc nhóm, chia
sẻ và góp ý cho sản phẩm của bạn
- Năng lực giải quyết vấn đề: Biết thu thập và làm rõ các thông tin có liên quan đến
vấn đề; Biết đề xuất và phân tích được một số giải pháp giải quyết vấn đề.
1.2.Năng lực đặc thù môn học
- Nhận biết và phân tích được sự kết hợp giữa hư cấu và phi hư cấu trong truyện kí.
- Phân tích được các chi tiết tiêu biểu, đề tài, câu chuyện, sự kiện, nhân vật và mối quan hệ của
chúng trong tính chỉnh thể của tác phẩm.
- Nhận xét được các chi tiết quan trọng trong việc thể hiện nội dung văn bản.
3.Về phẩm chất: Giúp học sinh biết trân trọng và trải nghiệm những kỉ niệm tuổi thơ,
sống có trách nhiệm với bản thân và mọi người.
II.THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1.Thiết bị dạy học: Bảng, phấn, điện thoại, zalo nhóm, máy tính…
2.Học liệu:
- Sách giáo khoa Ngữ văn 11, SGV Ngữ văn lớp 11 – Tập 2 – “Chân trời sáng tạo”,
Kế hoạch bài dạy.
- Bảng kiểm, bảng phụ, bảng nhóm để HS trình bày kết quả làm việc nhóm, viết lông,
nam châm.
- Phiếu học tập HS tự trang bị. PHT: GV có thể chuyển một số câu hỏi Chuẩn bị đọc,
Sau khi đọc trong SGK thành PHT.
III.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1.Tổ chức:
Lớp
Tiết
Ngày dạy
Sĩ số
Vắng
2.Kiểm tra bài cũ:
3.Bài mới:
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
a.Mục tiêu: Kích hoạt kiến thức nền về đặc điểm và cách đọc VB truyện - truyện kí,
tìm hiểu đề tài, câu chuyện, sự kiện, nhân vật của VB sẽ đọc.
b.Nội dung: GV phát vấn HS qua câu hỏi, HS chia sẻ những suy nghĩ, cảm nhận của
bản thân về những kỉ niệm (vui/ buốn) những năm ở Tiểu học, nhằm dễ dàng chia sẻ
với tâm sự của nhân vật cậu bé Pê-xcốp trong văn bản.
- GV phát vấn HS.
- HS trả lời cá nhân.
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

c.Sản phẩm: Phần chuẩn bị
trước .
d.Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS
* Bước 1: Chuyển giao
nhiệm vụ học tập
- Chuyển giao nhiệm vụ:
Thông qua câu hỏi:
Câu hỏi: Bạn đã học tập như
thế nào trong những năm ở
Tiểu học? Hãy hồi tưởng và
chia sẻ với mọi người một kỉ
niệm (vui/buồn) về việc học
tập của bạn trong quãng thời
gian đó?
- HS: Xem lại phần chuẩn bị
ở nhà cho các câu hỏi:
Trước khi đọc, bổ sung,
chỉnh sửa, hoàn thiện.
- Chia sẻ phần chuẩn bị ở
nhà với bạn bên cạnh.
- HS tiếp nhận nhiệm vụ:
* Bước 2: Thực hiện nhiệm
vụ
- HS thực hiện nhiệm vụ
lắng nghe và trả lời câu hỏi
của GV.
- HS chia sẻ cảm xúc của
bản thân về kỉ niệm
(vui/buồn) về việc học tập
trong những năm ở Tiểu học.
- GV quan sát, hỗ trợ học
sinh.
* Bước 3: Báo cáo và thảo
luận
- GV gọi 2 HS lần lượt trả
lời các câu hỏi (lưu ý cách
thuyết trình để thuyết phục
người khác)
- HS chia sẻ sản phẩm đã
thực hiện ở nhà với các
thành viên trong lớp. Các HS
khác nhận xét, bổ sung (nếu
có).
- Các HS khác lắng nghe –
đánh giá – bổ sung.
* Bước 4: Đánh giá kết quả
thực hiện
- GV nhận xét câu trả lời của

ở nhà của HS, phần trình bày sản phẩm đã chuẩn bị
Dự kiến sản phẩm

Ngôi trường của em là trường tiểu học duy nhất của xã.
Ngày đầu tiên bước vào trường học, em cảm thấy rất ấn
tượng. Ngôi trường của em rất to và đẹp, nó được đặt ngay
ở khu trung tâm của xã. Con đường dẫn vào trường được
đổ bê tông phẳng lì. Hai bên đường là những hàng bạch
đàn thẳng tắp, cao vút, cành lá lao xao như vẫy chào chúng
em tới trường. Bước qua cổng trường, em đã gặp ngay bác
trống nằm tròn vo trên giá ngay cạnh phòng bác bảo vệ.
Mới ngày nào còn kinh ngạc, mà năm năm học trôi qua
thật nhanh. Em đã trải qua rất nhiều kỉ niệm đẹp bên thầy
cô, bè bạn. Mỗi giờ học căng thẳng mệt mỏi nhưng rất hữu
dụng. Mỗi giờ giải lao sôi động cùng với bạn chơi đủ
những trò, nào là : chơi đuổi bắt, nhảy dây, đá cầu … Thật
nhiều kỉ niệm mà em không hề nhớ được hết.
Tròn 6 tuổi, em bước vào lớp một với tất cả sự háo
hức. Em học đọc rất nhanh, chỉ nghe cô giáo đọc một lần,
em có thể đọc theo vanh vách. Nhưng viết với em quả là
một hành trình gian nan. Em thuận tay trái, từ nhỏ mẹ đã
rèn cho em cầm bút tay phải. Nhưng cứ khi nào không có
ai nhìn là em lại đổi tay. Cô biết em thuận tay trái nên
thường xuống bàn quan sát tôi viết. Bước vào học kì hai,
chúng em tập viết chữ nhỏ, lại viết những bài chính tả dài
hơn. Chữ em dần nguệch ngoạc. Trong giờ chính tả hôm
đó, cô chép những dòng chữ tròn trịa lên bảng, chúng em
chép vào vở của mình. Vì thấy cô không để ý, em lại đổi
tay để viết. Đến cuối buổi học, cô trả vở chính tả cho
chúng em. Cô bắt đầu nhận xét. Bỗng, cô nhắc tới em:
"Bạn Gia Bảo hôm nay viết có tiến bộ. Tuy nhiên, cô nghĩ
là con đang quên một điều." Em hoảng hốt cúi mặt xuống.
Trong tà áo dài thướt tha, cô bước xuống bàn em và tiếp
lời: "Cả lớp nhớ cô dặn khi viết, tay chúng ta cầm bút thế
nào không?" Lớp em đồng thanh nhắc lại lời cô dặn. Cô lại
nói: "Tuy vậy, bạn Gia Bảo vẫn quên. Cô phê bình Gia
Bảo trong buổi học ngày hôm nay." Rồi cô nhìn thẳng em
và nói: "Cô hi vọng Gia Bảo sẽ nhớ lời cô dặn." Một vài
bạn cất tiếng cười chê bai. Nghe thấy vậy, khuôn mặt em
nóng bừng, nước mắt ứa ra và bàn tay vò trang vở vừa
viết. "Cô thấy hôm nay chữ con viết tròn, đều đúng khoảng
cách. Con viết đẹp hơn rất nhiều bạn." - Cô lại nhẹ nhàng
nói. Cả lớp im phăng phắc. Em được cô khen lại thấy êm
lòng nên trút bỏ được cơn tức giận của một cậu con trai
hiếu thắng. Từ đó, em kiên trì rèn viết bằng tay phải. Lên
lớp 2, em đã viết được những dòng chữ vô cùng sạch đẹp.
Dù bây giờ, em không còn được học cô nữa, nhưng những
bài học lí thú hay lời dạy ân cần của cô vẫn còn in đậm
trong tâm trí em.

Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

HS.
- GV ghi nhận điểm tích lũy
cho HS trả lời đúng, đầy đủ.
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI.
Nội dung 1: Tìm hiểu khái quát
a.Mục tiêu: Biết cách đọc văn bản và giới thiệu về tác giả, tác phẩm.
b.Nội dung: HS sử dụng sgk, đọc văn bản theo sự hướng dẫn của GV.
c.Sản phẩm: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.
d.Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS
Dự kiến sản phẩm
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
I.Tìm hiểu chung:
- Chuyển giao nhiệm vụ:
1.Tác giả: (1868 - 1936)
1.Đọc:
- M.Go-rơ-ki sinh ra tại Nizhny
- GV gọi HS đọc bài?
Novgorod và trở thành một đứa trẻ mồ
- GV hướng dẫn HS cách đọc văn bản.
côi khi ông mới mười tuổi.
2.Tác giả:
- Ông được bà nuôi dưỡng, bà của GoNêu những nét chính về tác giả M.Go-rơ- rơ-ki là một người rất giỏi kể chuyện.
ki?
- Cái chết của bà ảnh hưởng sâu sắc
3.Tác phẩm:
đến cuộc sống của ông, sau một lần tự
Xác định thể loại và phương thức biểu đạt vẫn không thành vào năm 1887, ông đã
của văn bản?
đi bộ xuyên qua Đế chế Nga trong 5
- HS tiếp nhận nhiệm vụ:
năm liền, làm nhiều công việc khác
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
nhau và tích lũy vốn kiến thức để sử
- HS thực hiện nhiệm vụ lắng nghe và thực dụng vào các tác phẩm sau này.
hiện các yêu cầu của GV.
- Ông một nhà văn, người đặt nền
- HS biết cách đọc với giọng điệu khoan móng cho trường phái hiện thực xã hội
thai, trang trọng, hiểu rõ quan điểm của tác chủ nghĩa trong văn chương và là một
giả thể hiện qua văn bản.
nhà hoạt động chính trị người Nga.
- HS có thể thảo luận với bạn cùng bàn để 2.Văn bản:
thực hiện nhiệm vụ.
- Thể loại: Truyện. 
- GV quan sát, hỗ trợ học sinh.
- Phương pháp biểu đạt: Tự sự.
* Bước 3: Báo cáo và thảo luận
- HS báo cáo theo chỉ định của GV.
- Các HS khác lắng nghe – đánh giá – bổ
sung.
* Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện
- GV nhận xét câu trả lời của HS.
- GV ghi nhận điểm tích lũy cho HS trả lời
đúng, đầy đủ.
Nội dung 2: Khám phá văn bản
a.Mục tiêu:
- Phân tích được các chi tiết tiêu biểu, đề tài, câu chuyện, sự kiện, nhân vật và mối quan hệ của
chúng trong tính chỉnh thể của tác phẩm.
- Nhận xét được các chi tiết quan trọng trong việc thể hiện nội dung văn bản.
- Nhận biết được đặc điểm thể loại, truyện, truyện kí.
b.Nội dung: Trả lời các câu hỏi : Phần đọc văn bản và sau khi đọc văn bản.
c.Sản phẩm:
- Phần đọc và phần phát biểu trả lời cá nhân của các học sinh cho câu hỏi: Liên hệ, suy
luận, theo dõi.
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

- Câu trả lời của HS, phần thảo luận và thực hiện PHT, ý kiến tranh luận, giải đáp của
đại diện 04 nhóm.
d.Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS
Dự kiến sản phẩm
Nhiệm vụ 1: Đọc văn bản
II.Khám phá văn bản:
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học
1.Đọc văn bản:
tập
- GV yêu cầu HS ghi ngắn gọn câu trả lời
cho câu hỏi khi đọc (SGK/ tr. 85 - 89) vào
vở soạn.
- GV nhắc HS về các điểm ngừng đọc để
thực hiện yêu cầu rèn luyện kĩ năng đọc. Câu 1: (Liên hệ) Nếu ở vào tình huống
- Mời HS đọc diễn cảm văn bản, khi gặp bỗng nhiên được cảm thông, khích lệ như
câu hỏi trong quá trình đọc ( ngừng, suy Pê-xcốp, em cũng sẽ có cảm xúc giống
nghĩ các câu trả lời cho các câu hỏi.)
nhân vật. Bởi vì trong một khoảng thời
- GV yêu cầu HS trả lời một vài câu hỏi gian dài, cậu bé Pê-xcốp chưa từng được
trong khi đọc để kiểm tra các em đã kết ai thấu hiểu, cảm thông cho mình, bỗng
hợp đọc văn bản với việc dừng lại trả lời nhiên cậu được cảm thông, khích lệ nên
các câu hỏi trong box: Liên hệ, suy luận, cảm xúc và suy nghĩ sẽ bắt đầu thay đổi.
theo dõi như thế nào
Hơn hết chính sự nhẹ nhàng, ân cần của
- GV nhận xét, góp ý ngắn gọn và yêu giám mục Cri-xan-phơ đã cảm hóa được
cầu HS tiếp tục đọc và tri nhận văn cậu bé.
bản.
Câu 2: (Suy luận)
Câu 1: (Liên hệ) Nếu ở vào tình huống - Các câu hỏi của Đức Giám mục trong
bỗng nhiên được cảm thông, khích lệ cuộc trò chuyện ở đoạn này đã được Pênhư Pê-xcốp, bạn sẽ có cảm xúc giống xcốp đáp lại nhưng rất ít hoặc khá hời hợt.
hay khác với cảm xúc của nhân vật này? - Những căn cứ để nhận biết điều đó:
Câu 2: (Suy luận) Các câu hỏi của Đức + "Khi tôi nói rằng tôi không có sách và
Giám mục trong cuộc trò chuyện ở đoạn tôi không học thánh sử".
này có được Pê-xcốp đáp lại không?
+ "Ông ta hỏi tôi một lúc lâu, rồi bỗng
Những căn cứ nào giúp bạn nhận biết ngăn tôi lại, hỏi nhanh".
điều đó?
Câu 3: (Theo dõi) Việc biết đọc một cách
Câu 3: (Theo dõi) Việc biết "đọc một có ý thức là một bước quan trọng trên con
cách có ý thức năm lên mười bốn tuổi" đường học tập và trưởng thành của Pêcó phải là một dấu mốc quan hệ trọng xcốp. Bởi vì từ khi biết đọc, Pê-xcốp tiếp
trên bước đường học tập, trưởng thành cận được nhiều thông tin và tri thức mới,
của Pê-xcốp không? Vì sao?
mở rộng sự hiểu biết về thế giới xung
Câu 4: (Suy luận) Cụm từ "các bạn" quanh. Điều này sẽ giúp Pê-xcốp định
trong đoạn văn này và đoạn kế tiếp cho hướng cho các quyết định và hành động
thấy người kể chuyện đang hướng tới ai? của mình, cải thiện khả năng giao tiếp và
Câu 5: (Suy luận) Trong đoạn này, Pê- trở thành một người tự tin và độc lập hơn.
xcốp đang nói đến phần "con thú", phần Câu 4: (Suy luận) Cụm từ "các bạn"
"con người" vốn có của ai và với mục trong đoạn văn này và đoạn văn kế tiếp
đích gì?
cho thấy người kể chuyện đang hướng tới
- HS xem lại phần chuẩn bị ở nhà cho người đọc. Bởi vì tác giả đang tâm sự,
các câu hỏi đọc VB, bổ sung, chỉnh chia sẻ về hoàn cảnh và sự thay đổi của
sửa, hoàn thiện.
bản thân.
- HS suy nghĩ nhanh để trả lời câu hỏi.
Câu 5: (Suy luận) Trong đoạn này, Pê* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
xcốp đang nói đến phần "con thú", phần
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

- GV cho HS đọc trực tiếp VB (GV có "con người" vốn có của ông, với mục đích
thể đọc thị phạm cho HS nghe một số đề cao giá trị, tác dụng của sách đối với
đoạn khó).
việc thay đổi nhận thức, suy nghĩ và hành
- Trong quá trình đọc VB, khi gặp những động của con người, hướng con người tới
câu hỏi trong khung, GV nhắc HS tạm cuộc sống tốt đẹp hơn, sống có khát
dừng khoảng 1 đến 2 phút để suy ngẫm, khao,...
trả lời câu hỏi: Liên hệ, suy luận, theo dõi
bằng cách ghi nhanh, vắn tắt câu trả lời
vào vở soạn.
- Đại diện 1 - 2 HS xác định giọng đọc.
Các HS khác nhận xét, trao đổi; Đại diện
1 - 2 HS đọc diễn cảm VB. Các HS khác
nhận xét, đánh giá.
- HS đọc bằng mắt, thực hiện một số yêu
cầu của khâu: Đọc văn bản. Khi gặp các
câu hỏi trong box và những chỗ được
đánh dấu, HS dừng lại, suy nghĩ nhanh,
tự trả lời trong đầu nhằm tạo thói quen
và rèn luyện kĩ năng đọc.
- HS xem lại và chỉnh sửa, hoàn thiện
phần chuẩn bị ở nhà.
- HS chia sẻ sản phẩm đã thực hiện ở nhà
với bạn cùng nhóm đôi, chuẩn bị trả lời
câu hỏi.
- HS mời 1 - 2 bạn trả lời câu hỏi.
- Các HS được bạn mời trả lời các câu
hỏi.
- Các HS khác đánh giá câu trả lời của
bạn.
- Giáo viên quan sát, tư vấn, hỗ trợ.
* Bước 3: Báo cáo và thảo luận
- GV mời một vài HS chia sẻ những ghi
nhận của bản thân trong quá trình đọc.
- HS chia sẻ sản phẩm đã thực hiện ở
nhà với các thành viên trong lớp. Các HS
khác nhận xét, bổ sung (nếu có).
- Giáo viên quan sát, tư vấn, hỗ trợ.
* Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện
- GV kết luận về đáp án các câu hỏi
trong khi đọc.
- GV kết luận, nhận xét về cách HS thực
hiện kĩ năng: Liên hệ, suy luận, theo dõi.
Nhiệm vụ 2: Sau khi đọc văn bản:
2.Sau khi đọc văn bản:
* Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV chia lớp thành 05 nhóm thảo luận giải quyết 05 câu hỏi trong SGK trang 89,
hoàn thành các PHT theo phân công.
- Trình bày trên bảng phụ: 1 bảng phụ/nhóm.
- Nhóm 1: Câu 1 (SGK/ tr.89) Tóm tắt nội dung của văn bản?
Câu hỏi gợi mở:
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

a.Điều gì ở Đúc Giám Mục (cử chỉ, lời nói, giọng điệu,... ) đã khiến cho cả lớp học bị
cuốn vào cuộc trò chuyện?
b.Chỉ ra một vài biểu hiện về sự thay đổi: thái độ, hành vi ở nhân vật Pê-xcốp trong và
sau cuộc trò chuyện?
- Nhóm 2: Câu 2 (SGK/ tr.89) Sự xuất hiện của Đức Giám mục và cuộc trò chuyện
giữa ngài với Pê-xcốp cùng các học sinh trong lớp đã có tác động như thế nào đến Pêxcốp? Bạn có nhận xét gì về cách tác giả thuật lại cuộc trò chuyện này? (PHT số 1)
Câu hỏi gợi mở: Chỉ ra những dấu hiệu nhận biết cách kể (sự tương đồng và khác biệt
với đoạn trước và sau; Sự kết hợp giữa kể với tả, sử dụng ngôi kể, điểm nhìn)?
- Nhóm 3: (Câu 3 SGK/ tr.89) Bạn hiểu như thế nào về phần "thú", phần "người" và
cuộc đấu tranh giữ hai phần này trong quan niệm của Pê-xcốp ? Cách sử dụng ngôi kể,
điểm nhìn trong văn bản đã có tác dụng gì trong việc thể hiện cuộc đấu tranh ấy? (PHT
số 2)
Gợi mở: Để giúp HS hiểu rõ hơn "phần thú" GV cung cấp trước cho HS đoạn văn
SGK đã lượt bớt: "Ông giáo mặt vàng ệch, đầu hói, thường xuyên chảy máu
cam ................ Tôi chán nản, điều đó đe dọa đem đến cho tôi những chuyện rầy rà
lớn" ( SGV tập 2 tr.95 - 96)
GV gợi nhắc HS lưu ý thêm:
1.Thật ra trong con người của ta luôn có sự đấu tranh ấy.
2.Trong cậu bé Pê-xcốp cũng hiện hữa hai phần ấy. (khi được gửi đến học ở ngôi
trường của nhà thờ, có hai Pê-xcốp trong một cậu bé:
+ Một Pê-xcốp bất hạnh, mặc cảm, chán học hay bài trò tinh quái, "bất trị";
+ Một Pê-xcốp mạnh mẽ, hiểu biết, thông minh, dễ lấy lại hưng phấn niềm tin trong
học tập.
+ Việc làm cho con người nào ở cậu bé trỗi dậy phụ thuộc rất nhiều vào cách dạy học
của các thầy giáo, sự giáo dưỡng của gia đình, sự yêu ghét, phản ứng tích cực hay tiêu
cực, sự nỗ lực của bản thân, sự xuất hiện của Đức giám mục giúp cậu bé và người đọc
nhận ra còn có một Pê-xcốp thứ hai ở cậu bé này.
- Nhóm 4: (Câu 4 SGK/ tr.89) Chỉ ra một số điểm khác nhau về nội dung và hình thức
nghệ thuật giữa hai phần văn bản trước và sau câu "Tôi biết đọc một cách có ý thức
năm lên mười bốn tuổi". Những khác biệt như vậy có làm mất đi sự thống nhất trong
tính chỉnh thể của tác phẩm không? (PHT số 3)
- Nhóm 5: (Câu 5 SGK/ tr.89) Phân tích một số chi tiết trong văn bản cho thấy nhận
thức của tác giả tại thời điểm viết tác phẩm và nhận thức của nhân vật chính trong quá
khứ có những điểm khác biệt. Giải thích lí do đó? (GV gợi một ví dụ tiêu biểu, thuyết
minh về sự khác biệt)
- Đại diện 01 học sinh/nhóm trình bày sản phẩm và lý giải khi các bạn nhóm khác có
vướng mắc.
* Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ
- Các nhóm tiến hành thảo luận và ghi nhận kết quả trên bảng phụ, PHT, hoàn thành
nhiệm vụ được giao.
- HS chú ý:
Câu 1 - 2: Đọc kĩ văn bản - tập trung thảo luận những câu hỏi gợi mở của GV để tóm
tắt chính xác nội dung , sự việc của câu chuyện.
Câu 3: HS không nên suy diễn hoặc đưa điều mình hiểu để áp đặt vấn đề, trái lại cần
bám vào văn bản để rút ra sự khác biệt giữa "phần thú" và "phần người" và cuộc đấu
tranh giữa hai phần ấy theo quan niệm của Pê-xcốp.
Câu 4: HS thảo luận tìm ra sự khác biệt về nội dung và hình thức giữa hai phần văn
bản; GV cho HS tranh luận dựa trên hai ý kiến trái chiều: Ý kiến 1: cho rằng chẳng
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

nào là hai truyện biệt lập ghép lại - Ý kiến 2 cho rằng: đó là sự khác biệt trong đa
dạng, thống nhất. Ý kiến nào hợp lí, thỏa đáng?
Câu 5: HS thuyết minh về sự khác biệt. HS tìm thêm ví dụ khác.
- GV quan sát, hỗ trợ học sinh.
- Đại diện 01 HS/nhóm trình bày sản phẩm và lý giải khi các bạn nhóm khác có vướng
mắc.
* Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
- Đại diện từng nhóm lần lượt trình bày sản phẩm.
- Các nhóm khác đánh giá sản phẩm của nhóm bạn.
- HS trình bày vướng mắc.
- Đại diện từng nhóm lần lượt giải đáp vướng mắc của nhóm bạn.
- GV quan sát, hỗ trợ.
* Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện
- GV nhận xét, góp ý, bổ sung các câu trả lời của HS.
- GV cho điểm tích lũy đối với những phát biểu tốt.
- GV chốt lại phần trả lời 5 câu hỏi ở trang 89. (Nếu bảng phụ, phiếu học tập trình
bày phần trả lời của nhóm chưa hoàn chỉnh) theo định hướng sau:
Dự kiến sản phẩm
2.Sau khi đọc văn bản:
A.CÂU CHUYỆN, SỰ VIỆC:
Câu 1: Chuyện do nhân vật chính thuật lại quá trình học tập của mình ở hai trận
đường đời nối tiếp nhau. Hồi 6 - 7 tuổi cậu bé Pê-xcốp mồ côi cha, được gửi đến học ở
một ngôi trường của nhà thờ. Do chán học, lại bị một số thầy giáo có ác cảm, nên cậu
thường bài nhiều trò nghịch ngợm, tinh quái. Đến khi gặp Đức Giám Mục Cri-xanphơ, được đức cha khích lệ, cậu mới bắt đầu có ý thức học tập thì lại có tang mẹ, gia
cảnh khốn khó, 10 tuổi cậu phải "vào đời" kiếm sống. Từ đây, nhất là năm 14 tuổi,
nhờ không ngừng tự học hỏi trong cuộc sống và đam mê đọc sách, Pê-xcốp đã từng
bước trưởng thành và về sau trở thành đại thi hào Nga M.Go-rơ-ki.
Câu 2:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 01
Sự xuất hiện của Đức Giám mục và cuộc Nhận xét cách tác giả thuật lại cuộc
trò chuyện giữa ngài với Pê-xcốp cùng trò chuyện:
các học sinh trong lớp đã tác động đến
Pê-xcốp
Sự xuất hiện của Đức Giám mục và cuộc trò
Có những điểm đáng lưu ý:
chuyện giữa ngài với Pê-xcốp cùng các học - Tạo sự tương phản rõ rệt với những
sinh trong lớp đã tác động: Mạnh mẽ và sâu gì thường ngày diễn ra trước đó.
sắc đến Pê-xcốp:
- Nội dung cuộc trò chuyện thân tình,
- Pê-xcốp xem ngài là cứu tinh.
ấm áp, gần gũi do Đức Giám Mục vừa
- Tình cảm, trí tuệ và thế giới tinh thần vốn trò chuyện với Pê-xcốp vừa trò chuyện
phong phú, trong sáng của cậu bé được Đức với cả lớp.
Giám Mục phát hiện, đánh thức và ghi nhận, - Tác giả - người kể hầu như chỉ kể lại
biểu dương ngay trong lớp học trước các lời của Đức Giám Mục nhưng vẫn
thầy giáo và bạn học.
giúp nghe được tiếng nói tâm tình của
- Pê-xcốp cũng tự phát hiện ra cái phần Pê-xcốp và các học sinh cùng lớp với
không phải "con thú" trong chính mình.
cậu bé.
- Điểm nhìn của người kể chuyện ngôi
thứ nhất đã tạo ưu thế riêng làm cho
hình tượng Đức Giám Mục với Pêxcốp cùng các học sinh trong lớp đều
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

trở nên thân thiết, nổi bật.
B.DẤU MỐC THỜI GIAN VÀ NHỮNG ĐỔI THAY:

Câu 3:

Phần "thú" và phần "người":

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 02

Cuộc đấu tranh giữ hai phần này trong
quan niệm của Pê-xcốp:
- Phần "thú" (hay "con thú"): Phần - Giữa hai phần này luôn có đấu tranh: Nhờ
non nớt, bản năng, hoang dã, thậm học qua trường đời, cuộc sống cần lao và qua
chí "man rợ"....
sách. Pê-xcốp hiểu ra sự đối lập và cuộc đấu
- Phần "người" (hay "con người"): tranh không dễ dàng giữa phần "thú" và phần
Phần cao quý, có được nhờ quá trình "người". Cậu luôn khao khát Chiến thắng
học tập, tu dưỡng (phần "Quan niệm phần "con thú" trong bản thân, khao khát
về cuộc sống tốt đẹp và sự thèm khát "tách khỏi con thú để lên tới gần con người
về cuộc sống ấy"). Ở đó có lẽ sống tới gần quan niệm về cuộc sống tốt đẹp và về
vươn tới tình thương yêu và khát sự thèm khát cuộc sống ấy".
vọng những gì tốt đẹp, xứng đáng - Con đường ấy được ví với việc bước dần
với con người.
lên những bậc thang như một quá trình rèn
luyên lâu dài không mệt mỏi. mỗi thành công
chỉ là "một bậc thang nhỏ" nên cần phải nỗ
lực vươn lên không ngừng.
Tác dụng của việc sử dụng ngôi kể, điểm trong việc thể hiện cuộc đấu tranh ấy
được
thể hiện qua văn bản:
- Ngôi kể: Người kể chuyện không chỉ tường thuật một câu chuyện, mà còn thể hiện
ý kiến của mình về việc đấu tranh giữa "thú" và "người".
- Điểm nhìn của người kể có tác dụng: Giúp người đọc thông hiểu được những khó
khăn, thử thách và bài học trong cuộc đấu tranh này. Ngoài ra, người kể cũng thể hiện
quan điểm và giá trị của mình thông qua việc lựa chọn các chi tiết và tình huống
trong câu chuyện.

Câu 4:

Nội dung/ Hình
thức
Nội dung

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 03

Phần trước

Thuật lại theo hồi ức về những
ngày tháng cậu bé Pê-xcốp học
tập tại ngôi trường của nhà thờ.
Ban đầu, cậu bé bày ra bao nhiêu
trò tinh quái, "man rợ". Chỉ đến
khi có Đức Giám mục xuất hiện
cậu mới chăm chỉ, chí thú với
việc học hành.

Phần sau

Thuật lại những tháng năm
Pê-xcốp tự kiếm sống vừa
tự học trong sách vở và
trong cuộc đời. Trải qua
biết bao dằn vặt, băn
khoăn, cuối cùng nhờ có
sách và những nỗ lực đọc,
khám phá của bản thân,
Pê-xcốp đã trưởng thành.
Hình thức nghệ
Sử sử dụng nghệ thuật kể chuyện Sử dụng nghệ thuật kể
thuật
hấp dẫn gây ấn tượng mạnh:
chuyện tổng hợp:
- Dùng nhiều mẫu chuyện sự - Kết hợp kể chuyện với
việc kịch tính bất ngờ.
trữ tình biểu cảm luận bình
- Sử dụng đối thoại, thủ pháp đối (về vai trò, tác dụng của
lập.
sách, của trải nghiệm cuộc
- Tác giả vừa hóa thân vào nhân sống).
vật cậu bé mang điểm nhìn, - Kết hợp độc thoại (tự nói
giọng điệu của một cậu bé vừa với mình) và trò chuyện
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

giữ một khoảng cách, một thái với độc giả ("chính các
độ tự phê phán, tự giễu mình.
bạn cùng biết,..."; "Có thể
rồi tôi sẽ không truyền đạt
đủ rõ và đáng tin cậy để
các bạn thấy...").
- Sử dụng nhiều ẩn dụ, tỉ
dụ sâu sắc từ trải nghiệm
đời sống, từ đọc sách mà
có.
Tính thống nhất trong chỉnh thể của tác phẩm
- Đọc kỹ sẽ thấy sự khác biệt trên không hề phá vỡ tính thống nhất chỉnh thể mà còn
cho thấy sự đa dạng của các môi trường/ hoàn cảnh học tập.
- Thấy rõ cuộc đấu tranh giữa phần "thú" và phần "người" ở các môi trường khác
biệt.
- Đặc biệt cho thấy việc học tập để đạt được thành công, vươn tới mục đích cao đẹp
của đời người quả là quá trình không dễ dàng, nhưng hoàn toàn là có thể.
- Đó cũng là sự linh hoạt, đa dạng trong bút pháp tự truyện của M.Go-rơ-ki.
C.KHOẢNG CÁCH NHẬN THỰC GIỮA NGƯỜI KỂ VÀ NHÂN VẬT:
Câu 5: Đúng là một khoảng cách khá xa giữa hai thời điểm:
- Các câu chuyện được kể lại là hồi ức - những sự việc mẩu chuyện xảy ra đã lâu, vào
khoảng từ những năm Pê-xcốp lên sáu bảy tuổi cho đến khi cậu trở thành một người
lao động chín chắn, trưởng thành (ngoài 20 tuổi).
- Thời điểm tác giả M.Go-rơ- ki viết: Tôi đã học tập như thế nào? là khoảng năm 1917
- 1918. Trước đó ông đã viết: Thời thơ ấu (năm 1913 - 1914), Kiếm sống (năm 1915 1916). Tức là truyện: Tôi đã học tập như thế nào? được viết khi nhà văn đã ở tuổi 45 50 (ông sinh năm 1968). Khoảng cách giữa thời điểm xảy ra các sự việc với Pê-xcốp
ở ngôi trường của nhà thờ (năm 6 - 7 tuổi) và thời điểm nhà văn viết truyện ngắn là
gần nửa thế kỷ.
- Nhận thức của tác giả ở thời điểm viết tác phẩm Tất nhiên sẽ khác nhiều so với nhận
thức của nhân vật chính (tác giả hồi bé, thời trẻ). Muốn hiểu đúng cảm hứng, chủ đề,
tư tưởng thông điệp của tác phẩm, không thể không lưu ý điều này.
- Quả vậy, trong văn bản có không ít chi tiết cho thấy khoảng cách, thời gian, tuổi tác,
nhận thức giữa người viết và nhân vật. Chẳng hạn ở phần đầu, từ thời điểm viết tác
phẩm nhìn nhận sự việc, cách hành xử của cậu bé, Tuy nhập vai nhưng người kể
chuyện vẫn hé mở khoảng cách.
Ví dụ: Cách nhìn và giọng điệu tự phê phán, tự diễn mình trong nhiều câu văn: "Tôi
trả thù ông ta ... có ý nghĩa đối với tôi...." (SGV tập 2 - tr.99)
Nội dung 3: Tổng kết
a.Mục tiêu: Khái quát lại nội dung nghệ thuật của văn bản/ Đánh giá quá trình học
tập của học sinh
b.Nội dung: Thông qua câu hỏi.
c.Sản phẩm: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.
d.Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS
Dự kiến sản phẩm
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
III.Tổng kết:
- GV chuyển giao nhiệm vụ:
1.Nội dung:
Câu 1: Theo em, nội dung của văn bản là gì?
Văn bản cho ta thấy được tầm
Câu 2: Nghệ thuật đặc sắc được thể hiện qua văn quan trọng của việc tự học, việc
bản?
đọc sách. Có thể thấy, tác giả
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.
*Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ
- GV quan sát, hướng dẫn.
- HS suy nghĩ.
* Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
- GV tổ chức hoạt động, gọi 4-5 học sinh báo cáo
sản phẩm
- HS báo cáo sản phẩm, nhận xét, bổ sung câu trả
lời của bạn.
* Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện
GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại kiến thức.

nhận thức rõ ràng và sâu sắc về
vai trò và giá trị của việc đọc
sách đối với sự thay đổi trong
nhận thức, suy nghĩ mỗi người. 
2.Nghệ thuật:
- Lập luận chặt chẽ xác đáng,
dẫn chứng thuyết phục.
- Các biện pháp tu từ được sử
dụng linh hoạt làm nổi bật tâm
trạng của nhân vật tôi khi đọc
những quyển sách.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 01

Sự xuất hiện của Đức Giám mục và Nhận xét cách tác giả thuật lại cuộc trò
cuộc trò chuyện giữa ngài với Pê-xcốp chuyện:
cùng các học sinh trong lớp đã tác
động đến Pê-xcốp:
.................................................................. ...................................................................
.................................................................. ...................................................................
.................................................................. ...................................................................
.................................................................. ...................................................................
.................................................................. ...................................................................
.................................................................. ...................................................................
.................................................................. ...................................................................
.................................................................. ...................................................................
.................................................................. ...................................................................
.................................................................. ...................................................................
.................................................................. ...................................................................
.................................................................. ...................................................................
.................................................................. ...................................................................
................................................................

...................................................................

................................................................

....................................................................

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 02

Phần "thú" và phần "người":

Cuộc đấu tranh giữ hai phần này trong
quan niệm của Pê-xcốp:
.................................................................. ...................................................................
.................................................................. ...................................................................
.................................................................. ...................................................................
.................................................................. ...................................................................
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

.................................................................

...................................................................

.................................................................

...................................................................

.................................................................

...................................................................

.................................................................

...................................................................

.................................................................

...................................................................

.................................................................

...................................................................

.................................................................

...................................................................

.................................................................

...................................................................
...................................................................
............................