Ngày soạn: 18/3/2023
BÀI 9:
NHỮNG CHÂN TRỜI KÍ ỨC (Truyện – Truyện kí)
Tiết …..:

PHẦN 3. VIẾT
VIẾT VĂN BẢN THUYẾT MINH (VỀ MỘT ĐỐI TƯỢNG) CÓ LỒNG

GHÉP MỘT HAY NHIỀU YẾU TỐ NHƯ MIÊU TẢ, TỰ SỰ, BIỂU CẢM, NGHỊ
LUẬN.
(3 tiết)

I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức: Học sinh nắm được tri thức, yêu cầu của kiểu bài thuyết minh một đối
tượng có lồng ghép một hay nhiều yếu tố như miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận.
2. Về năng lực:
- Năng lực chung: Phát triển năng lực tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo và hợp tác.
- Năng lực đặc thù: Viết được bài văn thuyết minh (về một đối tượng) có sử dụng một hay
nhiều yếu tố như miêu tả, biểu cảm, tự sự, nghị luận.
3. Về phẩm chất: Qua phần viết, hs hình thành phẩm chất có trách nhiệm, biết quan tâm
đến con người và cuộc sống xung quanh, chủ động đưa ra những ý kiến của bản thân.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC, HỌC LIỆU

- SGK, SGV
- Một số tranh ảnh có liên quan đến bài học
- Máy chiếu dùng chiếu tranh ảnh.
- Giấy A0 để HS trình bày kết quả làm việc nhóm, bút lông.
- Phiếu học tập
- Bảng kiểm bài viết của HS
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Tổ chức
Lớp
Tiết
Ngày dạy

Sĩ số

Vắng

2. Kiếm tra bài cũ:
3. Bài mới:
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của
mình, dẫn dắt vào bài mới.
b. Nội dung: Gv nêu câu hỏi.
c. Sản phẩm: Câu trả lời bằng ngôn ngữ nói của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của Gv và Hs
Dự kiến sản phẩm
B1. Chuyển giao nhiệm vụ
GV nêu tình huống học tập:
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

- Đầu học kì 2, cô có giao cho lớp một nhiệm vụ học tập ở
nhà: chọn đọc một trong những cuốn sách văn học hay của
VH thế giới (Hãy chăm sóc mẹ, Cây cam ngọt của tôi,
Người đua diều, Bên kia đường có đứa dở hơi…) và ghi
chép những điều mình đọc vào Nhật kí đọc sách.
- Những tiết học tới cô sẽ tổ chức cho các em viết bài giới
thiệu về cuốn sách mình đã đọc với các bạn.
GV đặt câu hỏi:
- Theo các em, chúng ta sẽ chọn kiểu văn bản nào để viết
bài giới thiệu?
- Chúng ta có nên sử dụng các yếu tố phi ngôn ngữ để đưa
vào văn bản không? Ngoài phương thức biểu đạt chính là
thuyết minh thì chúng ta sẽ sử dụng những phương thức
biểu đạt nào khác, vì sao?
B2. Thực hiện nhiệm vụ:
HS suy nghĩ, trao đổi với bạn cùng bàn. GV quan sát.
B3. Báo cáo thảo luận:
- HS trình bày câu trả lời.

- Sử dụng kiểu văn bản
thuyết minh.
- Kết hợp với các yếu tố
phi ngôn ngữ.
- Nên sử dụng lồng ghép
một hay nhiều phương
thức khác: miêu tả, biểu
cảm, tự sự, nghị luận để
bài viết hấp dẫn, sinh
động hơn.

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.
B4. Đánh giá kết quả thực hiện: GV nhận xét, bổ sung,
chốt lại kiến thức, đẫn dắt vào bài mới.
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Nội dung 1: Tìm hiểu các yều cầu của kiểu bài
a. Mục tiêu: Nhận biết các yêu cầu của kiểu bài thuyết minh về một đối tượng có

lồng ghép một hay nhiều yếu tố (miêu tả, biểu cảm, tự sự, nghị luận..)

b. Nội dung: Học sinh đọc sách giáo khoa (bài 9 và bài 1) để tóm tắt kiến thức cần nhớ.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của Gv và Hs
Dự kiến sản phẩm
B1. Chuyển giao nhiệm vụ:
I. Tìm hiểu yêu cầu của kiểu
- Thế nào là kiểu bài thuyết minh một đối tượng có
bài.
lồng ghép một hay nhiều yếu tố như miêu tả, biểu
cảm, tự sự, nghị luận?
* Kiểu bài: HS cần nhớ ý
- Đối với kiểu bài này các em cần chú ý những yêu chính: Đây là kiểu bài sử dụng
cầu nào? Trình bày thành sơ đồ tư duy.
kết hợp nhiều yếu tố, phương
B2. Thực hiện nhiệm vụ:
tiện để miêu tả, giải thích làm
- HS đọc và đánh dấu ý chính, trao đổi với bạn cùng rõ đặc điểm của một đối
bàn.
tượng.
- Hs vẽ sơ đồ tư duy tóm tắt yêu cầu chính của kiểu
* Yêu cầu đối với kiểu bài:
bài.
- Nêu được đối tượng TM.
- GV quan sát, hỗ trợ.
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

B3. Báo cáo thảo luận:
- Làm rõ các đặc điểm của đối
- Gv tổ chức hoạt động.
tượng.
- Học sinh trình bày câu trả lời, nhận xét, bổ sung - Lồng ghép được một hay nhiều
yếu tố như miêu tả, biểu cảm, tự
câu trả lời của bạn.
sự, nghị luận.
B4. Đánh giá kết quả thực hiện:
- Sắp xếp nội dung theo trình tự
hợp lí.
GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức bằng cách
- Sử dụng ngôn ngữ, phương tiện
trình chiếu sơ đồ tư duy về yêu cầu của kiểu bài.
phi ngôn ngữ phù hợp.
- Bố cục đảm bảo 3 phần.
Nội dung 2: Đọc và phân tích bài viết tham khảo
a. Mục tiêu: Nhận biết được những thao tác cần làm, những lưu ý khi thực hiện các bước
trong quá trình viết bài thuyết minh về một đối tượng có lồng ghép một hay nhiều yếu tố
như miêu tả, biểu cảm, tự sự, nghị luận. Khắc sâu phần tri thức về kiểu bài vừa tìm hiểu ở
trên.
b. Nội dung: Học sinh trả lời các câu hỏi ở sgk sau khi đọc bài viết tham khảo.
c. Sản phẩm: Câu trả lời ngắn gọn của hs ghi trong vở.
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của Gv và Hs
Dự kiến sản phẩm
B1. Chuyển giao nhiệm vụ
II. Đọc ngữ liệu tham khảo:
Câu 1. Mở bài và kết bài của văn
bản đều theo cách trực tiếp:
- Mở bài: Giới thiệu tác phẩm nghệ
Đối chiếu ngữ liệu với tri thức về kiểu bài và cho thuật - đối tượng thuyết minh và
biết:
các thông tin liên quan.
1. Nhận xét của bạn về cách mở đầu và kết thúc - Kết bài: Khẳng định giá trị của
văn bản.
tác phẩm nghệ thuật - đối tượng
2. Bài thuyết minh đã giải thích, trình bày những thuyết minh.
nồi dung cụ thể nào? Các nội dung ấy đã làm rõ Câu 2. Bài thuyết minh đã giải
đặc điểm nào của đối tượng?
thích, trình bày về:
3. Văn bản đã lồng ghép những yếu tố nào trong
các yếu tố miêu tả, biểu cảm, tự sự, nghị luận? - Nội dung câu chuyện được đề cập
Cách người viết lồng ghép các yếu tố trên trong trong tác phẩm "Tôi thấy hoa vàng
trên cỏ xanh".
văn bản có gì đáng lưu ý?
4.Tác giả đã sắp xếp các nội dung cụ thể trong bài - Những vẻ đẹp/thành công của tác
phẩm "Tôi thấy hoa vàng trên cỏ
viết trên theo trật tự nào?
xanh".
- Những tín hiệu từ công chúng và
dư luận đối với tác phẩm.
- Các nội dung ấy đã làm rõ được
giá trị của tác phẩm, sức hấp dẫn
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

của tác phẩm đối với người đọc.
B2. Thực hiện nhiệm vụ:
Câu 3. Văn bản đã lồng ghép
- Học sinh đọc thầm văn bản, trao đổi thực hiện những yếu tố:
nhiệm vụ với bạn cùng bàn.
- Tự sự khi nói về nội dung câu
- GV quan sát, gợi mở.
chuyện được đề cập trong tác
phẩm.
- Miêu tả khi nói về những vẻ đẹp
của tác phẩm và sự đón nhận của
công chúng với tác phẩm.
- Biểu cảm khi bày tỏ cảm xúc về
những thành công, vẻ đẹp của tác
phẩm...
- Nghị luận khi bày tỏ quan điểm
của mình về những khía cạnh,
B3. Báo cáo thảo luận:
những vấn đề trong tác phẩm.
=> Làm cho những thông tin của
HS trình bày câu trả lời, nhận xét, bổ sung câu trả
văn bản hiện lên rõ ràng, cụ thể;
lời của bạn.
văn bản trở nên hấp dẫn, thuyết
phục hơn và bộc lộ được tình cảm
B4. Đánh giá kết quả thực hiện: GV nhận xét,
của người viết.
bổ sung, chốt lại kiến thức.
Câu 4. Tác giả đã sắp xếp các nội
dung cụ thể trong bài viết theo trật
tự: nội dung - hình thức nghệ thuật
- giá trị của tác phẩm.
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP (Thực hành viết)
a. Mục tiêu:
Học sinh nắm được cách viết bài văn thuyết minh về một đối tượng có lồng ghép một
hay nhiều yếu tố như miêu tả, biểu cảm, tự sự, nghị luận theo đúng quy trình bốn bước.
b. Nội dung:
Giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện các nhiệm vụ học tập: trả lời câu hỏi, thảo luận
nhóm đôi bằng PHT, phân tích ví dụ.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh, PHT.
d. Tổ chức thực hiện:
* Chuẩn bị viết
Hoạt động của Gv và Hs
Dự kiến sản phẩm
B1. Chuyển giao nhiệm vụ
III. Thực hành viết theo
- GV giao đề bài cho học sinh:
quy trình:
Viết bài thuyết minh về một đối tượng theo lựa chọn cá
nhân (một tác phẩm văn học, điện ảnh, âm nhạc, hội họa,...
hoặc một nhân vật/sự kiện văn hóa,...). Bài viết có lồng
ghép một hay nhiều yếu tố như miêu tả, tự sự, biểu
cảm, nghị luận.
1. Chuẩn bị viết.
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

- Yêu cầu hs nhắc lại quy trình viết gồm 4 bước.
- Hs trả lời các câu hỏi (xem lại sgk tập 1/tr.26):
+ Khi chọn đối tượng thuyết minh cần chú ý điều gì? (gv
định hướng hs chọn đối tượng thuyết minh là 1 tác phẩm
văn học)
+ VB này được viết nhằm mục đích gì? Cho ai đọc?
+ Em thu thập tư liệu như thế nào? Ở đâu?
B2. Thực hiện nhiệm vụ: Hs suy nghĩ trả lời câu hỏi.
B3. Báo cáo thảo luận:
Gv gọi một vài học sinh trả lời nhanh câu hỏi (có thể gọi
những hs ở mức trung bình vì câu hỏi không khó).

- Xác định đề tài, mục
đích, đối tượng đọc của
bài thuyết minh.
- Thu thập tài liệu.

Đề bài: Viết bài văn
thuyết minh về tác phẩm
“Cây cam ngọt của
tôi”(Jose
Mauro
de
Vasconcelos) để giới
thiệu với thầy cô và các
bạn trong buổi sinh hoạt
CLB đọc sách của trường.
B4. Đánh giá kết quả thực hiện:
Đọc truyện Cây Cam
- Gv chốt lại những điều cần lưu ý ở bước chuẩn bị.
Ngọt Của Tôi tác giả Jose
- Hs có thể chọn đề tài mình yêu thích để luyện tập viết Mauro de Vasconcelos
bài. Tuy nhiên để hướng dẫn trên lớp thì gv sẽ chọn 1 (thienduongtruyen.com)

đề bài chung.

* Tìm ý, lập dàn ý:
Hoạt động của Gv và Hs
B1. Chuyển giao nhiệm vụ
- Phần tìm ý gv yêu cầu học sinh thực hiện
trước ở nhà khi giao đề bài.
- Phần lập dàn ý: gv chia một nhóm 2 bàn,
thảo luận, xây dựng dàn ý chung của
nhóm.
B2. Thực hiện nhiệm vụ:
Hs làm việc theo nhóm đã chia, phân công
nhóm trưởng và thư kí để ghi chép.
Gv quan sát, hỗ trợ các nhóm.
B3. Báo cáo thảo luận:
- Gv mời đại diện một số nhóm chia sẻ dàn
ý của mình.
- Các nhóm tham gia nhận xét, trao đổi.
B4. Đánh giá kết quả thực hiện:
Gv góp ý cho những dàn ý hs vừa trình
bày; cho điểm các nhóm làm tốt; giúp hs

Review sách Cây
Ngọt Của Tôi chuyện về tuổi thơ
ngào và đắng
(revisach.com)

Cam
câu
ngọt
cay

Dự kiến sản phẩm
2. Tìm ý, lập dàn ý.
A. Mở bài: Giới thiệu tác phẩm “Cây cam
ngọt của tôi”( Jose Mauro de Vasconcelos).
B. Thân bài:
1. Giới thiệu chung về tác giả, tác phẩm.
- Jose Mauro de Vasconcelos là cây bút
nổi tiếng của xứ sở Samba.
- “Cây cam ngọt của tôi” là cuốn sách bán
chạy nhất trong lịch sử văn học Brazil…
2. Tóm tắt nội dung cuốn sách.
- Nhân vật chính là ai?
- Có những câu chuyện gì đã diễn ra với
nhân vật?
3. Những nét đặc sắc của cuốn sách (về
cách kể chuyện, ngôn từ, chi tiết nghệ
thuật…).
4. Bài học ý nghĩa mà cuốn sách đem đến

Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

ghi nhớ dàn ý chung của kiểu bài TM, xác cho người đọc.
định rõ nội dung cần thể hiện ở các phần C. Kết bài: Cảm nhận của bản thân về tác
MB, TB, KB.
phẩm.
* Viết, chỉnh sửa, hoàn thiện
Hoạt động của Gv và Hs
B1. Chuyển giao nhiệm vụ

3. Viết bài.

Dự kiến sản phẩm

Học sinh tập triển khai luận điểm 1 4. Xem lại và chỉnh sửa.
hoặc mở bài thành đoạn văn hoàn
chỉnh.
B2. Thực hiện nhiệm vụ:
Học sinh viết đoạn văn theo yêu cầu
của gv.
B3. Báo cáo thảo luận:
+ Hs chia sẻ đoạn văn đã viết với các
bạn.
+ GV yêu cầu HS dựa trên các tiêu chí
trong bảng kiểm ở sgk, xem lại phần
mở bài đã viết và chỉnh sửa nếu cần.
+ HS xem lại và chỉnh sửa nội dung đã
viết.
B4. Đánh giá kết quả thực hiện: GV
góp ý, đánh giá, nhận xét, cho điểm bài
viết tốt.
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Viết được văn bản thuyết minh về một tác phẩm văn học có lồng ghép một
hay nhiều yếu tố như miêu tả, biểu cảm, tự sự, nghị luận.
b. Nội dung: HS thực hiện viết hoàn chỉnh bài thuyết minh về một tác phẩm văn học có
lồng ghép một hay nhiều yếu tố như miêu tả, biểu cảm, tự sự, nghị luận.
c. Sản phẩm: Bài viết của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của Gv và Hs
Dự kiến sản phẩm
Hs
thực
hiện ở nhà.
B1. Chuyển giao nhiệm vụ: GV yêu cầu HS viết đầy đủ

phần thân bài và kết bài của bài tập trên lớp/ hoặc chọn
viết một đề tài khác mà hs tâm đắc.
B2. Thực hiện nhiệm vụ: HS viết bài hoàn chỉnh.
B3. Báo cáo thảo luận: HS nộp bài viết trong tiết học
tới.
B4. Đánh giá kết quả thực hiện: GV đánh giá, nhận xét
vào vở bài tập của học sinh.

Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

4. Củng cố:
5. HDVN:
1. Phiếu học tập số 1
PHIẾU HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH BÀI VIẾT MẪU TRONG SGK

Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4

2. Phiếu học tập số 2
Mở bài
Thân bài
Kết bài

PHIẾU XÂY DỰNG DÀN Ý

3. Phiếu học tập số 3

Mở bài
Thân bài
Kết bài

Mục

PHIẾU HOÀN THIỆN, CHỈNH SỬA BÀI VIẾT
Chỗ chưa đạt
Sửa thành

Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG