PHẦN NÓI VÀ NGHE
TIẾT...: THẢO LUẬN TRANH LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TRONG
ĐỜI SỐNG
I. Mục tiêu bài dạy
1. Kiến thức: Những yêu cầu, quy trình thực hiện khi thảo luận, tranh luận về
một vấn đề trong đời sống có những ý kiến khác nhau.
2. Năng lực:
2.1. Năng lực đặc thù:
Biết thảo luận, tranh luận về một vấn đề trong đời sống: kết cấu bài có ba
phần rõ ràng; có nêu và phân tích, đánh giá các ý kiến trái ngược; sử dụng kết
hợp phương tiện ngôn ngữ với các phương tiện phi ngôn ngữ một cách đa dạng.
2.2. Năng lực chung:
- NL giao tiếp, hợp tác: Biết lắng nghe và phản hồi tích cực.
- NL tự chủ và tự học: Chủ động, tích cực thực hiện các nhiệm vụ học tập.
3. Phẩm chất:
- Lắng nghe, tôn trọng nội dung chia sẻ của các bạn.
- Có trách nhiệm trong việc thảo luận, tranh luận.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
1. Thiết bị dạy học: Máy tính, máy chiếu (nếu có), bảng phụ, phấn/ viết lông.
2. Học liệu: SGK, SGV.
III. Tiến trình dạy học
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu:
- Kích hoạt được hiểu biết nền liên quan đến kĩ năng thảo luận, tranh luận về
một vấn đề trong đời sống
- Xác định được (những) tình huống trong thực tế sử dụng kĩ năng thảo luận,
tranh luận về một vấn đề trong đời sống có những ý kiến khác nhau
b. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về kĩ năng thảo luận, tranh luận và những tình
huống cần thảo luận, tranh luận về một vấn đề trong đời sống có những ý kiến
khác nhau.
c.Tổ chức thực hiện:
HĐ của GV và HS
DỰ KIẾN
SẢN PHẨM
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- Sản phẩm của HS
(1) Các em đã hoàn thành nội dung bài nghị
luận một vấn đề trong xã hội, vậy nếu bài
viết đó được giới thiệu lại bằng hình thức nói
thì sẽ có gì khác với hình thức viết?
(2) Bài thảo luận, tranh luận đó có thể được
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

chia sẻ trong những tình huống nào?
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Thực hiện nhiệm vụ theo cặp.
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
1 – 2 HS trả lời câu hỏi. Các HS khác nghe,
góp ý, bổ sung (nếu cần).
* Bước 4: Kết luận, nhận định
(1) GV nhận xét, tổng hợp các câu trả lời của
HS về kĩ năng thảo luận, tranh luận và những
tình huống cần thảo luận, tranh luận về một
vấn đề trong đời sống có những ý kiến khác
nhau.
(2) GV bổ sung câu trả lời của các nhóm về
một số tình huống thảo luận, tranh luận về
một vấn đề trong đời sống: trong sinh hoạt
câu lạc bộ truyền thông, trong chuyên đề học
tập chia sẻ, mở
rộng tri thức về các vấn
đề xã hội trong các tiết dạy và học, trong các
dự án cộng đồng, trong các diễn đàn trực
tuyến có liên quan đến các vấn đề xã hội.
HOẠT ĐỘNG 2: TÌM HIỂU ĐỊNH HƯỚNG NÓI VÀ NGHE
a. Mục tiêu: Tìm hiểu định hướng nói và nghe cần thực hiện.
b. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về định hướng nói và nghe cần thực hiện.
c. Tổ chức thực hiện:
HĐ của
Dự kiến sản phẩm
GV và HS
Hoạt động lưu ý
I. Xác định các bước nói và nghe
cách thực hiện
Bước 1: Chuẩn bị thảo luận, tranh luận
Bước 1: GV chuyển
*Xác định đề tài:
giao nhiệm vụ
Để tài nói – nghe bao quát ở đây là thảo luận, tranh
- GV yêu cầu HS
luận về một vấn đề đời sống mà bạn quan tâm. Cụ thể
đọc thông tin trong
là chọn một trong các để tài mà đề bài gợi ý:
SGK và nêu các
– Học sinh cấp Trung học phổ thông nên đọc những
bước nói và nghe.
loại sách nào?
Bước 2: Thực hiện
- Kĩ năng sống là gì? Vì sao bạn cần phải rèn luyện kĩ
nhiệm vụ
năng sống?
- HS đọc thông tin
– Sự độ lượng và sự dễ dãi trong tình bạn có gì khác
trong SGK, chuẩn bị
nhau?
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

trả lời trước lớp.
Bước 3: Báo cáo,
thảo luận
- GV mời 1 – 2
HS phát biểu
trước lớp, yêu
cầu cả lớp nghe,
nhận xét.
Bước 4: Kết luận,
nhận định
- GV nhận xét,
đánh giá, chốt
kiến thức.

- Các ý kiến tư vấn của phụ huynh, người thân, bạn bè
về hướng nghiệp có ý nghĩa như thế nào đối với bạn?
HS cũng có thể chọn một vấn đề cụ thể khác ngoài các
gợi ý trên. Tuy nhiên, điều quan trọng là vấn đề được
chọn làm đề tài để thảo luận/ tranh luận phải thuộc
phạm vi mà HS thực sự hiểu biết, quan tâm để chuẩn
bị bài thảo luận và nội dung tranh luận cho phù hợp,
thuận lợi.
*Tìm ý
Nói là trình bày, giao tiếp trực tiếp với người nghe cụ
thể trong không gian, thời gian xác định; nhưng ở đây
nhiệm vụ của HS không phải là nói hay nghe một
chiều, yêu cầu tạo ra được hiệu ứng tương tác việc
luân phiên lượt lời, kết hợp nói và nghe một cách nhịp
nhàng, có tổ chức.... là hết sức cần thiết. Vì thế cần
chuẩn bị ý tưởng theo đúng yêu cầu của hoạt động
thảo luận/ tranh luận.
+ Các ý kiến đưa ra thảo luận cần gãy gọn, hình dung
rõ được khả năng phản ứng (đồng tình/ phản đối) của
các thành viên tham gia thảo luận/ tranh hiện.
+ Ý kiến có thể được ngắt, tách thành nhiều lượt phát
biểu (tuỳ thuộc vào người điều hành thảo luận hoặc
cục diện của các ý kiến phát biểu trước và sau mỗi ý
kiến).
Ví dụ: Nếu vấn đề được chọn làm đề tài thảo luận là:
Kĩ năng sống là gì? Vì sao bạn cần phải rèn luyện kĩ
năng sống?
Lượt 1: Kĩ năng sống là gì?
Lượt 2: Vì sao bạn cần phải rèn luyện kĩ
năng sống?
Tương tự, nếu vấn đề được chọn làm đề tài thảo
luận là: Sự độ lượng và sự dễ dãi trong tình hạn có
gì khác nhau?, GV hướng dẫn HS chuẩn bị thành
hai lượt phát biểu:
Lượt 1: Thế nào là độ lượng và/ hoặc dễ dãi
trong tình bạn.
Lượt 2: Tại sao cần phân biệt hai loại thái độ
này?
Tách ra như vậy là cách chia nhỏ nội dung phát biểu
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

thảo luận đề mỗi người có thể chỉ cần nói một phần ý
kiến của mình và khi cần, có thể đan xen, tiếp nối,
nhấn mạnh thêm hoặc lướt qua nội dung bạn khác đã
đề cập; không lặp lại một cách dư thừa.
*Lập dàn ý:
Thảo luận/ tranh luận thường là những ý kiến ngắn,
khâu lập dàn ý cần thực hiện một cách gọn nhẹ, linh
hoạt. Dàn ý ở đây đơn giản chỉ là cách sắp xếp ý cho
việc trình bày một luận điểm cụ thể, có lí lẽ, bằng
chứng, trích dẫn khi cần.
*Luyện tập
Một số cách luyện tập ở nhà. Trước hết là tập cách mở
đầu, kết thúc ý kiến, cách nêu ý kiến (thường là bằng
câu mang chủ đề), triển khai ý kiến (bằng một số câu
cụ thể); tập phát âm to, rõ ràng; tập điều chỉnh cao độ,
nhịp độ, tập biểu cảm; ...
Bước 2: Thảo luận/ tranh luận
- Cách thích ứng với tình huống, cục diện, diễn biến
của nội dung thảo luận/ tranh luận, nhằm tạo được sự
tương tác tích cực trong buổi học.
- Về tính chất, chức năng, HS phân biệt yêu cầu của
thảo luận với tranh luận. Đây là hai dạng hoạt
động tuy gần gũi nhau nhưng không phải là một.
HĐ Thảo luận
HĐ Tranh luận
Hoạt động thảo luận
Hoạt động tranh luận
chủ yếu là để xem xét
dựa trên các ý kiến khác
vấn đề từ nhiều phía,
biệt, nhằm cho thấy tính
lắng nghe ý kiến của
đa dạng, phức tạp của
các thành viên, nhằm
vấn đề; tránh cho người
mang lại cho mọi
cách hiểu, nhận thức đơn
người
nhận
thức
giản, dễ dãi, xuôi chiều,
chung, sáng rõ, đầy
một phía.
đủ, sâu sắc về vấn đề.
- Về nguyên tắc, khi tham gia thảo luận/ tranh
luận, mỗi thành viên cần:
1. Chấp hành sự phân công của người điều hành buổi
thảo luận/ tranh luận (về thứ tự, thời điểm, thời gian mỗi
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

thành viên được cho phép phát biểu).
2. Lắng nghe, ghi chép, chuẩn bị ý kiến để phát biểu bổ
sung, phát triển ý kiến; thể hiện sự đồng tình hay phản bác
khi cần.
3. Thể hiện thái độ lịch sự, cầu thị, hợp tác.
Bước 3: Trao đổi, đánh giá
*Trao đổi
- Trong vai trò là người nói: HS biết lắng nghe và
ghi chép những câu hỏi hoặc ý kiến góp ý của các bạn
về ý kiến của bản thân; giải thích và làm rõ những điều
người nghe chưa rõ hoặc có ý kiến khác với mình.
- Trong vai trò là người nghe: HS biết lắng nghe ý
kiến phát biểu của bạn mình, biết nêu câu hỏi hoặc ý
kiến góp ý về nội dung, hình thức ý kiến thảo luận,
tranh luận của người nói hoặc yêu cầu người nói giải
thích và làm rõ những điều mình chưa rõ hoặc ý kiến
có sự khác biệt.
*Đánh giá
Đánh giá theo các tiêu chí cơ bản: mức độ đáp ứng yêu
cầu về nội dung; cách diễn đạt, giọng điệu; cách sử
dụng phương tiện phi ngôn ngữ; cách mở đầu, kết thúc
bài nói với các biểu hiện cụ thể, ...; tập đánh giá bài
nói từ cả vai trò người nói lẫn vai trò người nghe; biết
sử dụng bảng kiểm (trong SGK) để đánh giá ý kiến
thảo luận/ tranh luận.
+ Người nói:
Nội dung
Đạt
Chưa
đạt
Bố cục rõ ràng, các ý kiến
được sắp xếp hợp lí.
Lí lẽ xác đáng, bằng chứng tin
cậy lấy từ thực tiễn đời sống.
Tóm tắt được nội dung chính
đã trình bày.
Nêu được vấn đề thảo luận và
mời gọi sự phản hồi từ người
nghe
Phản hồi thỏa đáng những câu
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

hỏi, ý kiến của người nghe.
Kĩ năng trình bày: cách diễn
đạt, giọng điệu; cách sử dụng
phương tiện phi ngôn ngữ;
cách mở đầu và kết thúc; …
+ Người nghe:
Nội dung
Chuẩn bị giấy bút để ghi chép
Tìm hiểu nội dung vấn đề đời
sống chuẩn bị thảo luận, tranh
luận
Ghi chép tóm tắt nội dung bài
nói dưới dạng từ khóa
Dự kiến những điều cần trao
đổi
Nhận xét về cách trình bày bài
nói
Thái độ hợp tác, lắng nghe,
tôn trọng, phản hồi tích cực,
ngôn ngữ, giọng điệu phù hợp
khi trao đổi, …

Đạt

Chưa đạt

HOẠT ĐỘNG 3: THỰC HÀNH NÓI VÀ NGHE
a. Mục tiêu: HS thực hành được bài Nói và nghe: Thảo luận, tranh luận về một
vấn đề trong xã hội
b. Sản phẩm: Bài nói của HS và sự đánh giá của cả lớp.
c. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS
DỰ KIẾN
SẢN PHẨM
1. Hoạt động thực hành
1. Thực hành nói
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
và nghe
- GV yêu cầu HS chuẩn bị bài nói.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS chuẩn bị bài nói.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV mời lần lượt 2 HS lên trình bày bài nói trước lớp.
Với mỗi HS lên trình bày, GV yêu cầu cả lớp nghe, nhận
xét, trao đổi với bạn sau khi bạn trình bày xong.
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

Nội dung

Ý kiến trình bày

Các ý kiến
phản hồi

Bạn A:
…
Bạn B:
…
…..
Bước 4: Kết luận, nhận định
Nội
Những
Những
Những
Ý kiến
dun
vấn đề
vấn đề tôi
vấn đề
của tôi
g
tôi đồng
chưa đồng
bạn trả
sau khi
tình với
tình hoặc
lời tôi
nghe
bạn
cần giải
bạn
thích rõ
trình
hơn
bày
Ý
kiến
bạn
…
Ý
kiến
bạn
…
…
- GV nhận xét, đánh giá, khen ngợi cả lớp.
2. Hướng dẫn Chỉnh sửa nói – nghe
2. Chỉnh sửa
* GV hướng dẫn HS ghi lại những nhận xét về quá trình
nói – nghe
nói của bạn bằng cách trả lời các câu hỏi như:
- Sản phẩm của
- Bài nói của bạn có bố cục rõ ràng, các ý kiến được sắp
HS
xếp hợp lí hay không?
- Bài nói có lí lẽ xác đáng, bằng chứng tin cậy lấy từ
thực tiễn đời sống không?
- Bài nói đã tóm tắt được nội dung chính đã trình bày
hay chưa?
- Bài nói đã nêu vấn đề thảo luận hoặc mời gọi sự phản
hồi từ người nghe chưa?
- Bài nói đã kết hợp sử dụng các phương tiện phi ngôn
ngữ để làm rõ nội dung trình bày hay chưa?
- Bài nói đã phản hồi thỏa đáng những câu hỏi, ý kiến
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

của người nghe.
* GV hướng dẫn HS ghi lại tất cả những quan sát và
nhận xét của HS liên quan đến thái độ, ý kiến, hoạt động
nghe của các bạn trong nhóm bằng cách trả lời một số
câu hỏi như:
- Các bạn có tích cực tham gia góp ý kiến xây dựng bài
thảo luận, tranh luận không?
- Các bạn có lắng nghe với thái độ tôn trọng, tập trung
không?
- Các bạn có tích cực đặt câu hỏi và tìm câu trả lời để
làm rõ vấn đề cần thảo luận, tranh luận về vấn đề đời
sống đó không?
HOẠT ĐỘNG 4: TỔNG KẾT
a. Mục tiêu: Củng cố kĩ năng nói và nghe thảo luận tranh luận về một vấn đề
trong đời sống
b. Sản phẩm: Phần trình bày của HS, bảng kiểm.
c. Tổ chức thực hiện:
HĐ của GV và HS
Dự kiến sản phẩm
1. Những lưu ý khi vận dụng
- HS lắng nghe và vận dụng
*Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- Bố cục bài nói rõ ràng, các ý kiến
được sắp xếp hợp lí.
- Có lí lẽ xác đáng, bằng chứng tin
cậy lấy từ thực tiễn đời sống.
- Tóm tắt được nội dung chính đã
trình bày.
- Nêu vấn đề thảo luận hoặc mời
gọi sự phản hồi từ người nghe.
- Kết hợp sử dụng các phương tiện
phi ngôn ngữ để làm rõ nội dung
trình bày.
- Phản hồi thỏa đáng những câu
- Sản phẩm của HS
hỏi, ý kiến của người nghe.
*Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS lắng nghe, về nhà chuẩn bị
2. Bài tập vận dụng
a. Cá nhân HS tự quay video
clip để trình bày bài thảo luận,
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

tranh luận về một vấn đề xã
hội.
b. 2 HS quay clip cùng thảo
luận tranh luận về một vấn đề
trong xã hội, mỗi bạn sẽ đưa ra
ý kiến trên một góc nhìn bổ
sung hoặc đối lập về vấn đề xã
hội được bàn luận, biến đoạn
clip thành một talk-show trao
đổi về vấn đề đó.

Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG

Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG