Cấm giáo viên tham khảo giáo án mẫu là không đúng. Nhưng việc giáo viên lấy nguyên xi một giáo án của người khác, không đầu tư, "gia công" càng không đúng. Từng giáo viên lệ thuộc vào giáo án ở mức độ khác nhau, vì thế cần nhìn vào kết quả cuối cùng.

                  - Ông Lê Quán Tần, Vụ trưởng Vụ THPT, Bộ GD-ĐT trao đổi với TS.

Thưa ông, ngành giáo dục đang có những quy định hay chế tài nào về lao động soạn giáo án của giáo viên?

Theo Quyết định số 07/2007/QĐ-BGD-ĐT ngày 2/4/2007 của Bộ GD-ĐT, soạn bài là một trong những nhiệm vụ tất yếu của mỗi giáo viên.

Chế độ làm việc của giáo viên được quy định là 40 giờ/1 tuần. Tuy nhiên, thời gian dạy một tuần của giáo viên không quá 20 tiết/tuần, thời gian còn lại dùng để soạn bài, họp tổ chuyên môn.

Giáo viên không được phép nói không đủ thời gian soạn giáo án. Thậm chí, sử dụng giáo án cũ mà không được cơ quan quản lý cho phép cũng đã là vi phạm quy định.

Ông đánh giá thế nào về tình trạng giáo viên thu động sử dụng giáo án của người khác?

Các tài liệu về giáo án mẫu là một trong những nguồn tham khảo. Giáo viên căn cứ vào đó, trực tiếp chuẩn bị thành giáo án lên lớp của mình. Giáo án mẫu là soạn chung cho mọi tình huống, không đề cập đến điều kiện cụ thể của một lớp học cụ thể với bao nhiêu HS giỏi, khá, trung bình, yếu...

Do đó, có thể nói giáo viên lên lớp không có giáo án hoặc dùng giáo án do người khác soạn là không đúng quy định về chuyên môn.

Gần đây, nhiều giáo viên dùng giáo án điện tử. Một số nơi cực đoan, cấm sử dụng giáo án điện tử với lý lẽ giáo viên cóp nhặt của nhau, không trực tiếp soạn bài, dạy cho nhiều lớp khác nhau nhưng dùng chung một giáo án, thiếu vận dụng cụ thể vào lớp của mình...

Việc cấm đó là không đúng! Nhưng việc giáo viên lấy nguyên xi một giáo án của người khác, không gia công càng không đúng. Vì thế, khuyến khích sử dụng giáo án điện tử nhưng khi giáo viên lên lớp phải có giáo án trên giấy, có gia công của mình cho phù hợp với tiết dạy học cụ thể.

Giáo viên có lương tâm nghề nghiệp, có tinh thần trách nhiệm cao không bao giờ không soạn giáo án.

Việc soạn trên máy tính và tham khảo lẫn nhau là đáng khuyến khích. Vấn đề là giáo viên đó gia công, đầu tư, cập nhật thêm cái gì. Không được lấy nguyên xi một giáo án khác mà không có đầu tư. Vì như vậy, khi lên lớp sẽ làm hại chất lượng.

Cho đến nay, ngành giáo dục đã có biện pháp gì để ngăn chặn giáo viên "copy" giáo án?

Việc này thuộc trách nhiệm quản lý của hiệu trưởng, các tổ trưởng chuyên môn, các cơ quan quản lý cấp trên. Những cuộc bình xét thi đua cũng căn cứ vào việc soạn giáo án của giáo viên hằng năm. Hồ sơ chuyên môn không đủ điều kiện thì sẽ đánh giá thi đua và xếp loại.

Không mong kiểm soát được hết giáo án của giáo viên mà hoàn toàn tùy thuộc vào sự tự giác của họ.

Vấn đề là xem chất lượng dạy học, yêu cầu cuối cùng của giáo viên là dạy tốt. Kiểm tra giáo án là xem mức độ nghiêm túc, cẩn thận, ý thức nghề nghiệp của giáo viên.

Tuy nhiên, có những giáo viên chuẩn bị giáo án không kỳ công nhưng dạy rất tốt. Từng giáo viên lệ thuộc vào giáo án ở mức độ khác nhau, vì thế cần nhìn vào kết quả cuối cùng.

Vậy,với những giáo viên không soạn, ít soạn hoặc chuẩn bị giáo án đối phó nhưng lên lớp dạy vẫn hay và truyền đạt được kiến thức tốt cho HS, thì nên đánh giá hiệu quả lao động như thế nào cho thỏa đáng, thưa ông?

Có một thực tế trong ngành, những giáo viên dạy học nhiều năm, kinh nghiệm và năng lực tốt, họ vẫn chuẩn bị giáo án nhưng khi lên lớp không lệ thuộc vào giáo án. Thậm chí, chúng tôi dự giờ quan sát, có giáo viên chỉ liếc qua và không xem vì họ đã chuyển giáo án vào trong đầu.

Vì thế, cũng không nên hẹp hòi hay máy móc trong đánh giá. Nhưng về nguyên tắc, giáo viên lên lớp phải có giáo án tự tay mình chuẩn bị, có thể viết tay hoặc in trên giấy.

Giáo án chỉ lường trước được những tình huống thông thường, không thể lường hết được những câu hỏi HS đặt ra, những mức độ đáp ứng trả lời câu hỏi của HS. Việc xử lý tình huống thể hiện trình độ, tay nghề và nghệ thuật lên lớp của mỗi giáo viên.

Giáo viên mới ra trường, thì việc soạn giáo án càng phải kỹ. Nếu có ý thức tích lũy kiến thức thực sự thì lâu năm có thể sức ép nghề nghiệp nhẹ hơn vì họ nhiều kinh nghiệm. Còn tài liệu tham khảo càng nhiều càng tốt. Nhưng không thay thế cho khâu lao động cá nhân.

                                                                      Bảo Anh (thực hiện)

                                                      Nguyễn Hoa Nam sưu tầm trên Việt báo.vn