CHỦ ĐỀ 1:
MÁY TÍNH VÀ XÃ HỘI
TRI THỨC
BÀI 1:
THÔNG TIN VÀ XỬ LÍ
THÔNG TIN

1

Trần Hoàng Hải Hòa

08/09/2024

Tin học được định nghĩa là khoa học nghiên cứu các phương
pháp và quá trình xử lí thông tin tự động bằng các phương
tiện kĩ thuật, chủ yếu bằng máy tính. Chúng ta đã biết ở lớp
dưới, thông tin được biểu diễn trong máy tính bằng các dãy bit
(gồm các kí hiệu 0, 1), máy tính xử lí dữ liệu là các dãy bit
trong bộ nhớ. Vậy dữ liệu và thông tin khác nhau như thế nào?

SÁCH, BÁO

TIVI

INTERNET

SMART PHONE
2

1. Thông tin và dữ liệu
Dữ liệu

Thông tin

- 390 C
- Đèn đỏ

- Thời tiết rất nóng
- Xe cộ dừng lại

-

- Hiểu biết của con
người
- Ý nghĩa của dữ liệu

Văn bản
Hình ảnh
Âm thanh
…

1. Thông tin và dữ liệu
a) Quá trình xử lí thông tin
- Thông tin là tất cả những gì mang lại cho chúng ta hiểu biết.
=> Như vậy thông tin gắn với quá trình nhận thức. Máy tính chỉ là công
cụ hỗ trợ cho con người trong quá trình nhận thức
Nhiều sao thì nắng
Vắng sao thì mưa.

4

2+3

2+3=5

5

- Quá trình xử lí thông tin của máy tính gồm các bước sau:
+ Bước 1. Tiếp nhận dữ liệu: Máy tính tiếp nhận dữ liệu thường theo hai cách:
- Cách 1. Từ thiết bị

- Cách 2. Từ bàn phím do con người nhập
6

+ Bước 2. Xử lí dữ liệu: Biến
đổi dữ liệu trong bộ nhớ máy
tính để tạo ra dữ liệu mới.
Dữ liệu vào: nhiệt độ trung
bình của nhiều năm
Dữ liệu mới: Phần mềm
chuyên dụng cho ta biết
khuynh hướng Trái đất đang
nóng dần lên

7

+ Bước 3. Đưa ra kết quả: Máy
tính có thể đưa ra kết quả theo hai
cách:
- Cách 1. Dữ liệu được thể hiện
dưới dạng văn bản, âm thanh, hình
ảnh,… mà con người có thể hiểu
được. Như vậy dữ liệu đã được
chuyển thành thông tin.
- Cách 2. Lưu dữ liệu lên một vật
mang tin như thẻ nhớ hoặc chuyển
thành dữ liệu đầu vào cho một hoạt
động xử lí khác.
8

HOẠT ĐỘNG 1

Có thể đồng nhất thông tin
với dữ liệu được không?

Có các ý kiến như sau về dữ liệu của một bài giảng môn Ngữ
Văn:
An: Bài ghi trong vở của em là dữ liệu.
Minh: Tệp bài soạn bằng Word của cô giáo là dữ liệu.
Khoa: Dữ liệu là tệp video ghi lại tiết giảng của cô giáo.
Theo em bạn nào nói đúng?

Tất cả 3 bạn đều nói đúng
9

b) Phân biệt dữ liệu và thông tin
Thông tin và dữ liệu độc lập tương đối với nhau:
+ Có nhiều dữ liệu cùng mang một thông tin:
VD bài ghi trong vở của trò, tệp bài soạn của cô hay video ghi lại tiết giảng
đều là dữ liệu của một bài giảng.

10

b) Phân biệt dữ liệu và thông tin
Thông tin và dữ liệu độc lập tương đối với nhau:
+ Nếu dữ liệu không đầy đủ thì không xác định được chính xác thông tin.

+ Cùng một bộ dữ liệu, cách xử lí khác nhau đem lại những thông tin khác nhau.
+Việc xử lí các bộ dữ liệu khác nhau cũng có thể đưa đến cùng một thông tin.
=> Thông tin có tính toàn vẹn, được hiểu đúng khi có đầy đủ dữ liệu, nếu thiếu
dữ liệu thì có thể làm thông tin bị sai hoặc không xác định được.

2. Đơn vị lưu trữ dữ liệu
Dữ liệu trên máy tính được lưu trữ như thế nào?

14

2. Đơn vị lưu trữ dữ liệu
Dữ liệu trên máy tính được lưu trữ như thế nào?

CAFE

15

2. Đơn vị lưu trữ dữ liệu
1 bit

0

1

1

0

0

0

1

0

1 byte (= 8 bit)
- Máy tính truy cập trong bộ nhớ theo từng nhóm bit.
- Byte là một đơn vị dữ liệu có độ dài nhỏ nhất có thể truy cập được.
- Các máy tính ngày nay đều tổ chức bộ nhớ trong thành những đơn vị lưu
trữ có độ dài bằng bội của byte như 2, 4 hay 8 byte.
- Các đơn vị đo dữ liệu hơn kém nhau 210 = 1024 lần.

16

- Bảng các đơn vị lưu trữ dữ liệu
Đơn vị

Kí hiệu

Lượng dữ liệu

Bit

Bit

1 bit

Byte

B (Byte)

8 bit

Kilobyte

KB

210 B

Megabyte

MB

210 KB

Gigabyte

GB

210 MB

Terabyte

TB

210 GB

Petabyte

PB

210 TB

Exabyte

EB

210 PB

Zettabyte

ZB

210 EB

17

HOẠT ĐỘNG 2

Thiết bị số và ưu điểm của thiết bị số

1. Các thiết bị làm việc với thông tin số như lưu trữ, truyền dữ liệu hay xử
lí thông tin số đều được gọi là thiết bị số. Trong các thiết bị dưới đây, thiết
bị nào là thiết bị số? Nếu thiết bị không thuộc loại số thì thiết bị số tương
ứng với nó (nếu có) là gì?

2. Hãy so sánh thiết bị không thuộc loại số ở hình 1.2 với thiết số tương
ứng, nếu có
20

3. Lưu trữ, xử lí và truyền thông tin bằng thiết bị số

21

3. Lưu trữ, xử lí và truyền thông tin bằng thiết bị số
Thiết bị số
Thiết bị dùng để truyền đưa, thu thập, xử lý, lưu trữ và trao đổi thông tin số

Về lưu trữ:
- Lưu trữ một lượng
thông tin rất lớn trong
một thiết bị nhớ gọn
nhẹ với chi phí thấp.
- Giúp cho việc tìm
kiếm thông tin dễ dàng
và nhanh chóng.

Về xử lí:
- Xử lí thông tin với
tốc độ nhanh và
chính xác.

Về truyền thông:
- Thông tin được
truyền đi với tốc độ
nhanh và độ tin cậy
cao
22

Bài 1. Từ dữ liệu điểm các môn học của học sinh, có thể rút ra những thông
tin gì. Mô tả sơ bộ xử lí để rút ra một thông tin trong số đó.
Bài 2. Hình 1.3 là danh sách các tệp ảnh lấy ra từ thẻ nhớ của một máy ảnh
số. Em hãy tính toán một thẻ nhớ 15 GB có thể chứa tối đa bao nhiêu ảnh tính
theo độ lớn trung bình của ảnh.

26

Bài 1. Trong thẻ căn cước công dân có gắn chip có thông tin về số căn cước,
họ tên, ngày sinh, giới tính, quê quán,… được in trên thẻ để đọc trực tiếp.
Ngoài ra, các thông tin ấy còn được mã hóa trong QR code và ghi vào chip
nhớ. Theo em, điều đó có lợi gì?
Bài 2. Hãy tìm hiểu và mô tả vai trò của thiết bị số trong việc làm thay đổi
cơ bản việc chụp ảnh

27

28

THANK YOU!

08/09/2024