Trường THPT Ngô Thì Nhậm
Giáo án Lịch sử 10 (2023 - 2024)
CHỦ ĐỀ 1. LỊCH SỬ VÀ SỬ HỌC
BÀI 1. HIỆN THỰC LỊCH SỬ VÀ LỊCH SỬ ĐƯỢC CON NGƯỜI NHẬN THỨC
Môn: Lịch sử, Lớp 10
(Thời gian: 2 tiết)
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Khái niệm lịch sử, Sử học.
- Hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức.
- Đối tượng nghiên cứu của sử học; chức năng, nhiệm vụ của Sử học.
2. Năng lực
- Năng lực tìm hiểu lịch sử: thông qua khai thác các nguồn sử liệu để trình bày khái niệm
lịch sử; đối tượng nghiên cứu của Sử học; nêu được chức năng, nhiệm vụ của Sử học.
- Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử: thông qua khai thác thông tin, tư liệu, quan sát hình
ảnh để phân biệt hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức; giải thích được khái
niệm Sử học.
- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua việc ứng dụng một số phương pháp cơ bản của Sử
học vào giải quyết các bài tập cụ thể trong quá trình học tập.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác thông qua hoạt động nhóm, trao đổi học tập và báo cáo sản
phẩm học tập; giải quyết vấn đề và sáng tạo thông qua cách giải thích khái niệm lịch sử, lấy
ví dụ phân biệt các nguồn sử liệu trong quá trình học tập…
3. Phẩm chất
- Giáo dục phẩm chất chăm chỉ, tự giác, tích cực tham gia các hoạt động học tập để giải
quyết vấn đề.
- Có trách nhiệm trong học tập và trung thực khi tìm hiểu về sự kiện lịch sử cần xuất phát từ
bối cảnh cụ thể để có nhận xét, đánh giá khách quan.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Sách giáo khoa lịch sử 10. Máy tính, máy chiếu, giấy A0.
- Giáo án điện tử, trong đó có tranh ảnh lịch sử, kiến thức được thể hiện dưới dạng sơ đồ
hóa, video clip về sự kiện nước Mĩ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

MỞ ĐẦU

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh, giúp HS ý thức được nhiệm vụ học tập, hứng thú
học bài mới; xác định được bài học sẽ tìm hiểu về khái niệm lịch sử, sử học và phân biệt
được hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức.
b. Tổ chức thực hiện:
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 1

Trường THPT Ngô Thì Nhậm
Giáo án Lịch sử 10 (2023 - 2024)
- GV cho HS cả lớp xem video clip, hình ảnh về sự kiện lịch sử Mỹ ném hai quả bom
nguyên tử xuống Nhật Bản (T8/1945).
https://www.youtube.com/watch?v=LSFhep2xFGo (từ 2 phút 18).

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi vào Phiếu học tập số 1 theo mẫu:
When?

Where?

What?

Who?

Why?

How?

(khi nào)

(ở đâu)

(cái gì)

(là ai)

(Tại sao)

(làm thế nào?)

Mỹ ném bom Những

địa Video clip cho Những ai có Vì sao cùng Sự kiện Mỹ ném

nguyên

nào chúng ta biết thể tạo ra hiện một

xuống

tử phương

hiện bom nguyên tử

Nhật của Nhật Bản lịch sử là gì? thực lịch sử và thực lịch sử được bình luận,

Bản vào thời bị
gian nào?

bom

Mỹ

ném Hiện thực lịch nhận thức lịch nhưng lại có đánh giá như thế

nguyên sử

tử?

và

nhận sử?

những nhận nào?

thức lịch sử là

thức lịch sử

gì?

khác nhau?

- GV yêu cầu HS điền thông tin vào 2 ô When, Where. Các ô còn lại sẽ hoàn thành vào quá
trình học tập bài học.
* Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS xem video clip, hình ảnh về sự kiện lịch sử Mỹ ném hai quả bom nguyên tử xuống
Nhật Bản (T8/1945).
- HS hoàn thành thông tin vào 2 ô When, Where trong Phiếu học tập số 1.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
* Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện 2-3 HS trình bày bài làm trong Phiếu học tập số 1.
+ Mỹ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản vào tháng 8.1945.
+ Những địa phương của Nhật Bản bị Mỹ ném bom nguyên tử là Hi-ro-si0ma và Na-ga-sa-ki.
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung, nêu ý kiến (nếu có).
* Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.
Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 2

Trường THPT Ngô Thì Nhậm
Giáo án Lịch sử 10 (2023 - 2024)
- GV dẫn dắt vào bài học: Bình luận và đánh giá về sự kiện lịch sử Mỹ ném hai quả bom
nguyên tử xuống Nhật Bản (T8/1945) có những ý kiến đánh giá trái chiều. Ý kiến thứ nhất Mỹ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản làm cho Chiến tranh thế giới thứ hai chấm dứt sớm
hơn nhiều tháng, hạn chế thiệt hại sinh mạng cho các bên tham chiến. Ý kiến thứ hai - Mỹ
không cần thiết phải ném bom nguyên tử. Đó là tội ác chiến tranh, là hành vi tàn bạo chống
lại loài người. Vậy lịch sử là gì? Vậy vì sao cùng một hiện thực lịch sử nhưng lại có những
nhận thức lịch sử khác nhau? Hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử là gì và có liên quan
đến những yếu tố cơ bản nào? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay
– Bài 1: Hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức.

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 2.1. Tìm hiểu về lịch sử, hiện thực lịch sử và lịch sử được
con người nhận thức
a. Mục tiêu: Học sinh trình bày được khái niệm lịch sử và phân biệt được hiện thực lịch sử
và lịch sử được con người nhận thức. Giải thích được khái niệm sử học.
- Góp phần hình thành năng lực tìm hiểu lịch sử, năng lực nhận thức và tư duy lịch sử cho HS.
b. Tổ chức thực hiện
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV chia HS cả lớp thành 4 nhóm.
- GV cho HS hoạt động theo nhóm, yêu cầu HS đọc thông tin, kết hợp quan sát các Hình 1,
2 để hoàn thành Phiếu học tập số 2.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
1. Tự chọn một sự kiện trong SGK để hoàn thành công thứ 5W-1H (theo mẫu):
- When (sự kiện xảy ra vào thời gian nào ?):………….
- Where (sự kiện diễn ra ở đâu?):…………………….
- What (nội dung cơ bản của sự kiện là gì?)………….
- Why (tại sao cùng một sự kiện lịch sử nhưng có nhiều quan điểm, nhận thức khác
nhau?)……………………
Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 3

Trường THPT Ngô Thì Nhậm

Giáo án Lịch sử 10 (2023 - 2024)

- How (sự kiện được bình luận, nhận thức như thế nào?)
2. Trình bày khái niệm lịch sử. Phân biệt hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử.
- Lịch sử :……………………………………………..
- Hiện thực lịch sử :…………………………………...
- Nhận thức lịch sử :………………………………….
- GV hướng dẫn HS: Nếu HS chọn sự kiện Mỹ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản vào
tháng 8.1945 thì tiếp tục hoàn thành Phiếu học tập số 1 (phần khởi động bài học).
- GV hướng dẫn HS nội dung thảo luận theo nhóm:
+ Khai thác các hình 1.1, 1.2 và bảng 1.1 để thấy được trong khái niệm lịch sử luôn có hai
yếu tố cơ bản là hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử, từ đó phân biệt được sự khác nhau
giữa hai yếu tố này.
+ Đọc Mục Em có biết để hiểu được mới quan hệ của hai yếu tế trong khái niệm lịch sử, lí
giải được vì sao trong nhiều trường hợp, một hiện thực lịch sử lại có nhiều nhận thức khác
nhau.
- GV mở rộng: Ngoài hai sự kiện Mỹ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản (8-1945) và Cách
mạng tháng Tám năm 1945 của Việt Nam, chúng ta còn gặp nhiều sự kiện có những quan
điểm nhận thức khác nhau. Ví dụ: sự kiện Cách mạng tháng Mười Nga (năm 1917), Chiến
tranh lạnh (1947 - 1989)...
 Cùng một biện thực lịch sử nhưng có thể có những nhận thức khác nhau là do có nhiều
yếu tô chi phôi, như: mục đích nghiên cứu, nguồn sử liệu, quan điểm tiếp cận, năng lực
nhận thức của mỗi người, phương pháp nghiên cứu...
* Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ
- HS hoạt động theo nhóm, yêu cầu HS đọc thông tin, kết hợp quan sát các Hình 1.1, 1.2 và
bảng 1.1 để hoàn thành Phiếu học tập số 2.
- GV quan sát, hướng dẫn HS trong khi làm việc nhóm (nếu cần thiết).
* Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận qua Phiếu học tập số 2:
+ Phân tích một sự kiện lịch sử theo gợi ý.
+ Trình bày khái niệm lịch sử và phân biết hiện thực lịch sử, nhận thức lịch sử.
- GV mời đại diện các nhóm nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).
- Gợi ý sản phẩm:
1. Tìm hiểu về lịch sử, hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức
Kết quả Phiếu học tập số 2: Đính kèm bên dưới hoạt động.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
1. Tự chọn một sự kiện trong SGK để hoàn thành công thứ 5W-1H (theo mẫu):
* Sự kiện Mỹ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản
- When (sự kiện xảy ra vào thời gian nào ?): tháng 8/1945.
- Where (sự kiện diễn ra ở đâu?): thành phố Hi-ro-si-ma và Na-ga-sa-ki của Nhật Bản.
Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 4

Trường THPT Ngô Thì Nhậm

Giáo án Lịch sử 10 (2023 - 2024)

- What (nội dung cơ bản của sự kiện là gì?): Hai vụ ném bom nguyên tử ở Hi-ro-si-ma và
Na-ga-sa-ki cùng với những hậu quả thảm khốc nhất do chiến tranh gây ra.
- How (sự kiện được bình luận, nhận thức như thế nào?): Sự kiện được bình luận:
+ Mỹ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản làm cho Chiến tranh thế giới thứ hai chấm dứt
sớm hơn nhiều tháng, hạn chế thiệt hại sinh mạng cho các bên tham chiến.
+ Mỹ không cần thiết phải ném bom nguyên tử. Đó là tội ác chiến tranh, là hành vi tàn bạo
chống lại loài người.
+ Sẽ là ảo tưởng nếu cho rằng chiến tranh kết thúc trước khi Mỹ dùng tới bom nguyên tử.
+….
* Sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Bản tuyên ngôn độc lập tại quảng trường Ba Đình, Hà Nội
- When (sự kiện xảy ra vào thời gian nào ?): ngày 2/9/1945.
- Where (sự kiện diễn ra ở đâu?): quảng trường Ba Đình, Hà Nội.
- What (nội dung cơ bản của sự kiện là gì?): Ngày 2/9/1945, tại quảng trường Ba Đình (Hà
Nội), trước hàng vạn quần chúng nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc
lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, đánh dấu thắng lợi của Cách mạng
tháng 8/1945. Đó là một hiện thực lịch sử (sự thật, khách quan).
- How (sự kiện được bình luận, nhận thức như thế nào?):
+ Đó là kết quả sự kết hợp những điều kiện chủ quan và khách quan thuận lợi.
+ Có những quan điểm, nhận thức khác về sự kiện.
- Why (tại sao cùng một sự kiện lịch sử nhưng có nhiều quan điểm, nhận thức khác nhau?):
Hiện thực lịch sử chỉ có một nhưng lịch sử được con người nhận thức ở nhiều cách, nhiều
góc độ khác nhau do đặc trưng tiêu biểu của nguồn sử liệu; thái độ, nhận thức của nhà sử
học; hình dung, nhận thức của con người về quá khứ,….
2. Trình bày khái niệm lịch sử. Phân biệt hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử.
- Lịch sử: Được hiểu theo 3 nghĩa chính
+ Là những gì diễn ra trong quá khứ của xã hội loài người.
+ Là những câu chuyện về quá khứ hoặc tác phẩm ghi chép về quá khứ.
+ Là một khoa học (Sử học) nghiên cứu về quá khứ của con người.
- Hiện thực lịch sử: là toàn bộ những gì đã diễn ra trong quá khứ, tồn tại một cách khách
quan, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người.
- Nhận thức lịch sử: là toàn bộ những tri thức, hiểu biết, những ý niệm và hình dung của
con người về quá khứ.
 Phân biệt hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử :
+ Hiện thực lịch sử có trước, nhận thức lịch sử có sau. Hiện thực lịch sử là duy nhất và
không thể thay đổi, nhưng nhận thức lịch sử rất đa dạng và có thể thay đổi theo thời gian.
Hiện thực lịch sử luôn khách quan, còn nhận thức lịch sử vừa khách quan, vừa chủ quan.
+ Nhận thức lịch sử có sự khác nhau là do mục đích nghiên cứu, nguồn sử liệu, quan điểm
tiếp cận, phương pháp nghiên cứu.
Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 5

Trường THPT Ngô Thì Nhậm
Giáo án Lịch sử 10 (2023 - 2024)
*Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, chuẩn kiến thức và kết luận khái niệm lịch sử và phân biết hiện thực lịch sử,
nhận thức lịch sử.
- GV chuyển sang nội dung mới.
Hoạt động 2.2. Tìm hiểu về đối tượng, chức năng, nhiệm vụ của Sử học
a. Mục tiêu: Học sinh trình bày được đối tượng nghiên cứu của Sử học; nêu được chức
năng, nhiệm vụ của Sử học.
- Nêu được một số phương pháp cơ bản của Sử học thông qua các bài tập cụ thể (ở mức độ
đơn giản).
- HS phân biệt được các nguồn sử liệu; biết cách sưu tầm, thu thập, xử lí thông tin sử liệu để
học tập, khám phá lịch sử.
b. Tổ chức thực hiện
*Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV cho HS làm việc thco cặp, yêu của HS đọc thông tin, tư liệu và quan sát các hình 3, 4,
sơ đồ 1.1 và Hình 5 để thực biện các nhiệm vụ sau:
+ Nhiệm vụ 1: Trình bày đối tượng nghiên cứu của Sử học. Cho ví dụ cụ thể.
+ Nhiệm vụ 2: Nêu chức năng và nhiệm vụ của Sử học. Cho ví dụ cụ thể.
+ Nhiệm vụ 3: Câu chuyện Thôi chữ giết vua giáo dục, nêu gương điều gì ?

Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 6

Trường THPT Ngô Thì Nhậm
Giáo án Lịch sử 10 (2023 - 2024)
GV hướng dẫn HS khai thác tư liệu để thảo luận:
+ Quan sát các hình 3, 4, kết hợp với mục Em có biết? để thấy được những nhận thức về đối
tượng nghiên cứu của Sử học.
+ Nghiên cứu sơ đồ Hình 5 để cho HS biết được Sử học có hai chức năng và nhiệm vụ cơ
bản, có mỗi quan hệ găn bó mật thiết với nhau.
+ Đọc câu chuyện “Thôi Trữ giết vua ” để thấy được nhiệm vụ cơ bản của Sử học.
- GV mở rộng kiến thức:
+ Việc nhận thức không đúng về đối tượng, chức năng, nhiệm vụ và các nguyên tắc cơ bản
của Sử học sẽ dẫn đến những hạn chế, sai sót
trong nghiên cứu và phục dựng lại quá khứ lịch sử.
+ Ví dụ sử học phương Đông thời kì cổ trung đại cho rằng đối tượng của Sử học chỉ ghi
chép về hoạt động của vua, quan, triều đinh,... nên hoạt động của quản chúng nhân dân ít
được phán ánh trong các bộ sử. Hoặc, nếu nhà sử học không trung thực, khách quan khi ghi
chép sự kiện sẽ làm sai lệch hiện thực lịch sử, để lại nguồn tư liệu mang tỉnh chủ quan,
thiếu chính xác.
* Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ
- HS hoạt động theo cặp, đọc thông tin, tư liệu và quan sát các Hình 3, 4, 5 để thực hiện các
nhiệm vụ sau:
+ Nhiệm vụ 1: Trình bày đối tượng nghiên cứu của Sử học. Cho ví dụ cụ thể.
+ Nhiệm vụ 2: Nêu chức năng và nhiệm vụ của Sử học. Cho ví dụ cụ thể.
+ Nhiệm vụ 3: Câu chuyện Thôi chữ giết vua giáo dục, nêu gương điều gì ?
- GV quan sát, hướng dẫn HS trong khi làm việc nhóm (nếu cần thiết).
* Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện HS trình bày đối tượng nghiên cứu, chức năng, nhiệm vụ của Sử học và ý
nghĩa của một số nguyên tắc cơ bản của Sử học.
- GV mời đại diện các nhóm nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).
- Gợi ý sản phẩm:
2. Tìm hiểu về đối tượng, chức năng, nhiệm vụ và nguyên tắc cơ bản của Sử học
- Đối tượng nghiên cứu của Sử học: rất đa dạng và mang tính toàn diện, gồm toàn bộ những
hoạt động của con người (cá nhân, tổ chức, cộng đồng, quốc gia hoặc khu vực....) trong quá
khứ, diễn ra trên mọi lĩnh vực như chính trị, ngoại giao, quân sự, kinh tế, xã hội, văn hoá...
- Chức năng của Sử học: khôi phục hiện thực lịch sử một cách chính xác, khách quan (chức
năng khoa học) và phục vụ cuộc sống của con người hiện tại thông qua những bài học kinh
nghiệm được đúc kết từ quá khứ (chức năng xã hội).
- Nhiệm vụ của Sử học: cung cấp những tri thức khoa học về lịch sử và giáo dục, nêu gương.
* Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, chuẩn kiến thức và kết luận đối tượng nghiên cứu, chức năng, nhiệm vụ của
Sử học và ý nghĩa của một số nguyên tắc cơ bản của Sử học.
Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 7

Trường THPT Ngô Thì Nhậm
- GV chuyển sang nội dung mới.

Giáo án Lịch sử 10 (2023 - 2024)
LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh
hội ở hoạt động hình thành kiến thức trong bài hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử.
b. Tổ chức thực hiện
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- Giáo viên mời HS tham gia trò chơi “Tây Du Kí” và phổ bi ến luật ch ơi cho HS: Trong
rừng có rất nhiều yêu quái xuất hiện để cản đường thầy trò Đường Tăng đi lấy kinh, em hãy
giúp thầy trò Đường Tăng bằng cách vượt qua các câu hỏi của yêu quái.
Nội dung:
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng về hiện thực lịch sử?
A. Là nhận thức của con người về quá khứ.
B. Tồn tại hoàn toàn khách quan.
C. Phụ thuộc vào ý muốn của con người.
D. Có thể thay đổi theo thời gian.
Câu 2. Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, trước hàng vạn quần chúng
nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt
Nam Dân chủ Cộng hoà, đánh dấu thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945. Đây
chính là
A. hiện thực lịch sử.
B. nhận thức lịch sử.
C. khoa học lịch sử.
D. đối tượng lịch sử.
Câu 3. Nội dung nào sau đây là lịch sử được con người nhận thức?
A. Chiến tranh thế giới thứ hai (1939-1945).
B. Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917.
C. Câu chuyện “Con ngựa thành Tơ-roa”.
D. Phong trào cách mạng 1930-1931 ở Việt Nam.
Câu 4. So với hiện thực lịch sử, nhận thức lịch sử có đặc điểm gì?
A. Nhận thức lịch sử luôn phản ánh đúng hiện thực lịch sử.
B. Nhận thức lịch sử không thể tái hiện đầy đủ hiện thực lịch sử.
C. Nhận thức lịch sử thường lạc hậu hơn hiện thực lịch sử.
D. Nhận thức lịch sử độc lập, khách quan với hiện thực lịch sử.
Câu 5. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng và đủ về đối tượng nghiên cứu của Sử học?
A. Những hoạt động của con người trên lĩnh vực chính trị và quân sự.
B. Toàn bộ những hoạt động của con người trong quá khứ, diễn ra trên mọi lĩnh vực.
C. Toàn bộ những hoạt động của con người đã diễn ra từ thời kì cổ đại đến thời kì cận đại.
D. Những hoạt động của con người từ khi xuất hiện chữ viết đến nay.
Câu 6. Khôi phục hiện thực lịch sử thật chính xác, khách quan, đó là chức năng nào của
Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 8

Trường THPT Ngô Thì Nhậm

Giáo án Lịch sử 10 (2023 - 2024)

khoa học lịch sử?
A. Chức năng khách quan.
B. Chức năng thực tiễn.
C. Chức năng khoa học.
D. Chức năng sáng tạo.
Câu 7. Ý nào sau đây là một trong những nhiệm vụ cơ bản của Sử học?
A. Ghi chép, miêu tả đời sống.
B. Dự báo tương lai.
C. Tổng kết bài học từ quá khứ
D. Giáo dục, nêu gương.
Câu 8. Yếu tố nào dưới đây tạo nên “khoảng cách” giữa hiện thực lịch sử và nhận thức
lịch sử?
A. Tính chủ quan và luôn biến đổi của hiện thực lịch sử.
B. Quy luật phát triển của các sự kiện, hiện tượng lịch sử.
C. Mục đích và thái độ của người nghiên cứu lịch sử.
D. Sự thay đổi theo thời gian của hiện thực lịch sử.
Câu 9. Lịch sử không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người, đó là
A. tính khách quan của hiện thực lịch sử.
B. tính nguyên tắc của lịch sử.
C. lịch sử không do con người tạo ra.
D. tính khoa học của lịch sử.
Câu 10. Cho đoạn tư liệu sau:
“Thời Chiến Quốc, Tề Trang Công bị Thôi Trữ là quan đại phu nước Tề giết chết.
Thôi Trữ lệnh cho Thái sử Bá (quan chép sử) viết: Tề Trang Công chết do bị sốt rét, để
che giấu sự thật. Thái sử Bá không chịu, kiên quyết viết rằng: “Thôi Trữ giết vua Quang
(tức Tề Trang Công) ”. Thôi Trữ nổi giận, giết chết Thái Sử Bá.
Thái sử Bá có ba người em trai là Trọng, Thúc, Quý. Trọng và Thúc được gọi đến
và cũng chép vào sách sử câu chữ đúng như người anh đã viết. Thôi Trữ lại giết Trọng và
Thúc. Còn lại Quý cũng cầm lấy thẻ sách viết đúng như câu của ba người anh.
Thôi Trữ cầm sách xem, hỏi Quý: "Ba người anh của nhà ngươi đều vì câu này mà
bị giết chết, lẽ nào ngươi không biết quý tiếc mạng sống của mình sao?”.
Quý ung dung đáp rằng: "Viết đúng sự thật là chức trách của quan chép sử. Nếu vì
cầu sống mà làm chuyện sai trái, vậy thần thà chết còn hơn!"
Thôi Trữ nghe xong đành trả lại thẻ sách cho Quý và không giết ông nữa.
Quý cầm thẻ sách ra ngoài, khi sắp đến Sử quán thì gặp Nam sử Thị. Quý hỏi ông
tại sao phải đến đây, Nam sử Thị đáp: “Tôi nghe nói rằng anh em nhà ông vì kiên quyết
viết đúng sự thật mà đều bị giết chết cả, lo rằng không có người viết lại việc này đúng sự
thật nữa, vì vậy tôi vội cầm thẻ sách đến đây”. Quý liền đưa thẻ sách đang cầm trong tay
cho Nam sử Thị xem, lúc này Nam sử Thị mới yên tâm ra về”.
(Theo Khổng tử, Xuân Thu tam truyện, Tập 4, NXB Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố
Hồ Chí Minh, 2002, tr.168-170)
Em hãy cho biết, câu chuyện “Thôi Trữ giết vua” nêu gương điều gì?
A. Nêu tấm gương đoàn kết của anh em Thái sử Bá và Nam sử Thị.
B. lòng dũng cảm và lòng trung thành cần được nhân rộng trong nhân dân.
Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 9

Trường THPT Ngô Thì Nhậm

Giáo án Lịch sử 10 (2023 - 2024)

C. Nêu tấm gương trung thực của anh em Thái sử Bá và Nam sử Thị.
D. Ca ngợi lòng trung thành của các quan viết sử thời Chiến Quốc.
Câu 11. Thông qua hình 1.9. Bức điện mật của Đại tướng Võ Nguyên Giáp…, hãy phân biệt
hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức. Qua đó rút ra nhiệm vụ của lịch sử
* Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ, trả lời nhanh các câu hỏi để giải cứu Đường Tăng.
Sản phẩm:

Câu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Đáp án

B

A

C

B

B

C

D

C

A

C

Câu 11: Hiện thực lịch sử là: sự kiện Đại tướng Võ Nguyên Giáp ra bức mật điện trong
bối cảnh lịch sử thời cơ để giải phóng miền Nam đã đến, quân dân ta có thể hoàn thành
sớm quyết tâm giải phóng miền Nam. Nhận thức lịch sử chính là sự nhận thức về yếu tố
thời cơ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, cũng như giá trị của bức mật điện này đối với
thắng lợi của chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS trả lời các câu hỏi. Học sinh khác có thể bổ sung. GV yêu cầu các HS khác nhận xét,
bổ sung ý kiến (nếu có).
* Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét các câu trả lời, khái quát lại nội dung kiến thức.

VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã có để thực hiện nhiệm vụ được giao. Thông
qua đó HS rèn luyện khả năng tìm kiếm, tiếp cận và xử lí thông tin từ nhiều nguồn khác
nhau, góp phần hình thành và phát triển năng lực tự tìm hiểu lịch sử, tự học lịch sử.
b. Tổ chức thực hiện
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV nêu yêu cầu cho HS:
Câu 1. Hãy cho biết ý nghĩa câu nói của Gioóc-giơ Ô-oen (người Anh): “Cách hữu hiệu nhất để
huỷ diệt một dân tộc là phủ nhận và xoá bỏ sự hiểu biết của họ về lịch sử của chính họ ”.
Câu 2. Tìm kiếm thông tin và giới thiệu những nguồn sử liệu có thể khôi phục sự kiện Chủ tịch
Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Đóc lập tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội ngày 2-9-1945.
* Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS sưu tầm thông tin, tư liệu, từ nhiều nguồn khác nhau để thực hiện nhiệm vụ học tập.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
* Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện HS trình bày ý kiến trước lớp:
Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 10

Trường THPT Ngô Thì Nhậm
Giáo án Lịch sử 10 (2023 - 2024)
Câu 1. Câu nói “Cách hữu hiệu nhất để hủy diệt một dân tộc là phủ nhận và xóa bỏ sự hiểu
biết của họ về lịch sử của chính họ” có ý nghĩa:
- Đối với một quốc gia hay bất cứ một dân tộc nào, lịch sử dân tộc đóng vai trò quan trọng nhất.
- Cách thức thâm hiểm nhất để tận diệt một dân tộc về mặt lịch sử và văn hóa cũng như
đồng hóa dân tộc đó là phủ nhận và xóa bỏ sự hiểu biết về lịch sử.
- Khi một dân tộc không biết nguồn gốc tổ tiên của chính mình, thì dân tộc đó đã mất đi một
phần linh hồn của mình và cũng mất đi tinh thần dân tộc- sức mạnh để phản kháng, chống
lại các thế lực bên ngoài.
Câu 2. Những nguồn sử liệu có thể khôi phục sự kiện 2-9-1945:
- Sử liệu thành văn là Bản Tuyên ngôn Độc lập của Việt Nam được Hồ Chí Minh soạn thảo,
hiện đang lưu giữ tại Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước.
- Sử liệu hình ảnh gồm những hình ảnh và những thước phim ngắn khi Chủ tịch Hồ Chí
Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc Lập.
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.
* Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức và kết thúc tiết học.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Ôn lại kiến thức đã học:
+ Khái niệm lịch sử; phân biệt hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử thông qua ví dụ cụ thể;
+ Khái niệm Sử học.
+ Đối tượng nghiên cứu, chức năng, nhiệm vụ của Sử học.
- Làm bài tập Bài 1 - Sách bài tập Lịch sử 10.
- Đọc và tìm hiểu trước Bài 2: Tri thức lịch sử và cuộc sống.

Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 11

Trường THPT Ngô Thì Nhậm
Giáo án Lịch sử 10 (2023 - 2024)
BÀI 2. TRI THỨC LỊCH SỬ VÀ CUỘC SỐNG
Môn: Lịch sử, Lớp 10
(Thời gian: 1 tiết)
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Sự cần thiết của việc học tập, khám phá lịch sử suốt đời.
- Thu thập thông tin, sử liệu, làm giàu tri thức lịch sử.
- Kết nối kiến thức, bài học lịch sử vào cuộc sống.
2. Năng lực
- Năng lực tìm hiểu lịch sử thông qua sử dụng các nguồn sử liệu để nêu được vai trò và ý
nghĩa của tri thức lịch sử đối với đời sống của cá nhân và xã hội hiện đại; biết sưu tầm, thu
thập, xử lí thông tin và sử liệu để học tập, khám phá lịch sử.
- Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử thông qua khai thác thông tin, tư liệu, quan sát hình
ảnh để giải thích sự cần thiết phải học tập lịch sử suốt đời.
- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua vận dụng được kiến thức và bài học lịch sử để giải
thích các vấn đề thời sự trong nước và thế giới, những vấn đề trong thực tiễn cuộc sống.
- Năng lực tự chủ, tự học, giao tiếp và hợp tác thông qua việc quan tâm, yêu thích và tham
gia các hoạt động tìm hiểu lịch sử, văn hóa của dân tộc Việt Nam và thế giới.
- Vận dụng kiến thức và kĩ năng đã học: Vận dụng kiến thức, bài học lịch sử để giải thích
những vấn đề thời sự trong nước và thế giới, những vấn đề trong thực tiễn cuộc sống (ở mức
độ đơn giản). Quan tâm, yêu thích và tham gia các hoạt động tìm hiểu lịch sử, văn hoá của
dân tộc Việt Nam và thế giới.
3. Phẩm chất
- Giáo dục phẩm chất chăm chỉ, tự giác, tích cực tham gia các hoạt động để hoàn thành
nhiệm vụ học tập.
- Có tinh thần yêu nước, quan tâm, yêu thích và tham gia các hoạt động tìm hiểu lịch sử, văn
hóa dân tộc; giữ gìn và phát huy những giá trị của tri thức lịch sử dân tộc, vận dụng vào
cuộc sống.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Máy tính, máy chiếu, giấy A0 để tổ chức hoạt động nhóm.
- Giáo án điện tử, trong đó có tranh ảnh, sơ đồ hóa kiến thức và video clip về ngày Giỗ tổ
Hùng Vương; Video clip “Trở về cội nguồn dân tộc” của Đài truyền hình Việt Nam:
http://www.youtube.com/watch?v=G3DPz4zGztQ
- Những câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vai trò, ý nghĩa của tri thức lịch sử.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 12

Trường THPT Ngô Thì Nhậm

Giáo án Lịch sử 10 (2023 - 2024)

MỞ ĐẦU
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh, giúp HS ý thức được nhiệm vụ học tập, hứng thú để
giải thích được sự cần thiết phải học tập lịch sử suốt đời. Xác định được nội dung bài học là
vận dụng kiến thức bài học lịch sử để giải thích những vấn đề thời sự trong nước và thế giới,
những vấn đề trong thực tiễn cuộc sống.
b. Tổ chức thực hiện

* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV cho HS xem video clip Hướng về cội nguồn và quan sát Hình 1 (Lễ hội đền Hùng Phú
Thọ) SGK tr.9
https://www.youtube.com/watch?v=UWWzZGCpER0

- GV hướng dẫn HS thảo luận cặp đôi và trả lời câu hỏi:
+ Sự kiện ngày Giỗ tổ Hùng Vương diễn ra vào thời điểm nào?
+ Những địa phương nào tổ chức sự kiện này?
+ Video clip cho chúng ta biết tri thức lịch sử có vai trò, ý nghĩa gì đối với cuộc sống hiện tại?
* Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS xem video clip, quan sát hình ảnh và thực hiện nhiệm vụ học tập.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
* Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi:
+ Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương diễn ra vào ngày mồng 10 tháng 3 âm lịch hàng năm tại Đền
Hùng, Việt Trì, Phú Thọ. Trước đó hàng tuần, lễ hội đã diễn ra với nhiều hoạt động văn hoá
dân gian và kết thúc vào ngày 10 tháng 3 âm lịch với Lễ rước kiệu và dâng hương tại Đền
Thượng
+ Những địa phương nào tổ chức sự kiện này: Đền Hùng, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ,
Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đà Nẵng, thành phố Cần Thơ, Huế, Kiên
Giang…
+ Video clip cho chúng ta biết:
Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 13

Trường THPT Ngô Thì Nhậm
Giáo án Lịch sử 10 (2023 - 2024)
Là truyền thống lâu đời mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Được lưu truyền gìn giữ qua
nhiều thế hệ, tồn tại trong nền văn hóa Việt Nam đậm đà bản sắc.
Là dịp để người Việt bày tỏ lòng tôn kính và biết ơn trước những công lao to lớn của bậc
cha ông đi trước, là sự giáo dục để chúng ta hiểu rõ hơn về lịch sử đất nước, về nguồn gốc
cội nguồn tổ tiên. Qua đó, giúp thế hệ trẻ nâng cao ý thức, góp phần ra sức giữ gìn và bảo
tồn những giá trị quý báu của văn hóa dân tộc.
Là cơ hội để người Việt giới thiệu văn hóa tốt đẹp đến bạn bè thế giới, là yếu tố để du
lịch Việt Nam phát triển mạnh mẽ, thu hút đông đảo du khách từ khắp nơi tìm đến tham
quan khám phá.
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.
* Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.
- GV dẫn dắt HS vào bài: Đền Hùng và ngày giỗ tổ Hùng Vương (10/3 âm lịch) là biểu
tượng của truyền thống yêu nước và đoàn kết hướng về cội nguồn của dân tộc Việt Nam.
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đã trở thành nét đặc sắc trong văn hóa truyền thống của
người Việt Nam, đồng thời cũng là biểu hiện của tri thức lịch sử. Vậy, tri thức lịch sử có vai
trò, ý nghĩa như thế nào đối với cuộc sống của mỗi cá nhân và xã hội? Vì sao chúng ta cần
phải học tập và khám phá lịch sử? Để nắm rõ hơn về vấn đề chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu
trong bài học ngày hôm nay.

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu về vai trò và ý nghĩa của tri thức lịch sử
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được vai trò và ý nghĩa của tri thức lịch sử đối
với đời sống của cá nhân và xã hội hiện đại.
b. Tổ chức hoạt động
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV dẫn dắt:
+ Tri thức lịch sử là những hiểu biết của con người về các lĩnh vực liên quan đến lịch sử,
thông qua quá trình học tập, khám phá, nghiên cứu và trải nghiệm.
+ Tri thức lịch sử có vai trò quan trọng đối với mỗi cá nhân và toàn xã hội.
- GV cho HS làm việc theo cặp, yêu cầu HS đọc thông tin, tư liệu, quan sát hình 2 và trả lời
câu hỏi: Hãy cho biết vai trò và ý nghĩa của tri thức lịch sử đối với cuộc sống của con
người.
- GV hướng dẫn HS nội dung thảo luận:
+ Khai thác hình 2
+ Luận giải câu nói của Mác-cớt Ga-vây và Hồ Chí Minh để thấy được mối liên hệ giữa tri
thức lich sử đối với cuộc sống hiện tại của mỗi cá nhân và toàn xã hội.

Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 14

Trường THPT Ngô Thì Nhậm

Giáo án Lịch sử 10 (2023 - 2024)

- GV mở rộng:
+ Tri thức lịch sử về cuộc Tổng khởi nghĩa trong Cách mạng tháng Tám năm 1945 đã để lạ
những bài học quý báu về việc phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết dân tộc, về nắm bắt
thời cơ, về tính thần chủ động sáng tạo trong thực tiễn.
+ Khi đó, hiểu được thời cơ của cả dân tộc đã tới, Hồ Chí Minh mặc dù đang bị ốm rất
nặng nhưng vẫn căn dặn đồng chí Võ Nguyên Giáp: “Lúc này thời cơ thuận lợi đã tới, dù hì
sinh tới đâu, dù có phải đột cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được
độc lập”. Cách mạng tháng Tám năm 1945 củaViệt Nam đã diễn ra chỉ trong 1 ngày (từ
ngày 14 đến ngày 28-8) và giành thắng lợi nhanh chóng, ít đổ máu một phần là nhờ đã nắm
vững trí thức lịch sử và biết vận dụng vào cuộc sống.
- GV yêu cầu HS liên hệ thực tế, thảo luận theo cặp và trả lời câu hỏi: Trong bối cảnh toàn
cầu hóa hiện nay, theo em cần phải làm gì để giữ g...