CHUYÊN ĐỀ:

“Sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy học chương Tứ giác - hình học lớp 8 nhằm nâng cao tính tích cực của Học sinh”
CHUYÊN ĐỀ: “Sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy học chương Tứ giác - hình học lớp 8 nhằm nâng cao tính tích cực của Học sinh” 
Bản đồ tư duy (BĐTD) còn gọi là sơ đồ tư duy, lược đồ tư duy,… là hình thức ghi chép nhằm tìm tòi, đào sâu, mở rộng một ý tưởng, hệ thống hóa một chủ đề hay một mạch kiến thức,… bằng cách kết hợp việc sử dụng đồng thời hình ảnh, đường nét, màu sắc, chữ viết với sự tư duy tích cực. Đặc biệt đây là một sơ đồ mở, không yêu cầu tỉ lệ, chi tiết chặt chẽ như bản đồ địa lí, có thể vẽ thêm hoặc bớt các nhánh, mỗi người vẽ một kiểu khác nhau, dùng màu sắc, hình ảnh, các cụm từ diễn đạt khác nhau, cùng một chủ đề nhưng mỗi người có thể “thể hiện” nó dưới dạng BĐTD theo một cách riêng, do đó việc lập BĐTD phát huy được tối đa khả năng sáng tạo của mỗi người.

I. CƠ SỞ LÍ LUẬN
BĐTD chú trọng tới hình ảnh, màu sắc, với các mạng lưới liên tưởng (các nhánh). Có thể vận dụng BĐTD vào hỗ trợ dạy học kiến thức mới, củng cố kiến thức sau mỗi tiết học, ôn tập hệ thống hóa kiến thức sau mỗi chương, mỗi học kì... và nó còn giúp cán bộ quản lí giáo dục lập kế hoạch công tác.
Qua nghiên cứu và thực nghiệm giảng dạy cho thấy một số GV còn gặp khó khăn trong việc tổ chức hoạt động dạy học trên lớp với việc thiết kế và sử dụng BĐTD cũng như chưa phát huy tối đa hiệu quả.
CHUYÊN ĐỀ: “Sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy học chương Tứ giác - hình học lớp 8 nhằm nâng cao tính tích cực của Học sinh” 
Để tiến hành lập BĐTD ta tiến hành:
       + Viết tên chủ đề/ ý tưởng chính ở trung tâm.
+ Từ chủ đề/ ý tưởng chính ở trung tâm, vẽ các nhánh chính, trên mỗi nhánh chính viết một nội dung lớn của chủ đề hoặc các ý tưởng có liên quan xoay quanh ý tưởng trung tâm nói trên.
+ Từ mỗi nhánh vẽ tiếp các nhánh phụ để viết tiếp những nội dung thuộc nhánh chính đó.
II. Giải quyết vấn đề:
CHUYÊN ĐỀ: “Sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy học chương Tứ giác - hình học lớp 8 nhằm nâng cao tính tích cực của Học sinh” 
Có nhiều cách ứng dụng sơ đồ tư duy trong giảng dạy :
1. Các  bước dạy học nhóm với BĐTD:
- Hoạt động 1: HS lập BĐTD theo nhóm hay cá nhân với gợi ý của GV.
- Hoạt động 2: HS hoặc đại diện của các nhóm HS lên báo cáo, thuyết minh về BĐTD mà nhóm mình đã thiết lập.
- Hoạt động 3: HS thảo luận, bổ sung, chỉnh sửa để hoàn thiện BĐTD về kiến thức của bài học đó. GV sẽ là người cố vấn, là trọng tài giúp HS hoàn chỉnh BĐTD, từ đó dẫn dắt đến kiến thức của bài học.
- Hoạt động 4: Củng cố kiến thức bằng một BĐTD mà GV đã chuẩn bị sẵn hoặc một BĐTD mà cả lớp đã tham gia chỉnh sửa hoàn chỉnh, cho HS lên trình bày, thuyết minh về kiến thức đó.
CHUYÊN ĐỀ: “Sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy học chương Tứ giác - hình học lớp 8 nhằm nâng cao tính tích cực của Học sinh” 
2. Ứng dụng BĐTD trong dạy kiến thức mới:
Theo kinh nghiệm, nếu GV giới thiệu bài giảng bằng quá trình lập BĐTD và sau đó kết thúc bài học bằng chính BĐTD đó sẽ giúp học sinh nhanh chóng nắm ngay được ý chính của bài học, nhớ nhanh hơn và lâu hơn
* Mô hình triển khai:
- Hoạt động 1: GV đưa ra kiến thức trọng tâm của bài với vai trò là trung tâm của BĐTD
- Hoạt động 2: Trong quá trình triển khai bài, hệ thống BĐTD dần hoàn thiện.
- Hoạt động 3: Kết thúc bài học, GV sử dụng chính BĐTD đã được thiết lập trong quá trình lên lớp để củng cố bài học.
CHUYÊN ĐỀ: “Sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy học chương Tứ giác - hình học lớp 8 nhằm nâng cao tính tích cực của Học sinh” 
3. TRONG DẠY ÔN TẬP, LUYỆN TẬP, TỔNG KẾT BÀI HỌC:
- Hoạt động 1: GV đưa ra chủ đề chính với vai trò là trung tâm của BĐTD
- Hoạt động 2: Bằng hệ thống câu hỏi, giáo viên hướng dẫn học sinh hoàn thành BĐTD.
- Hoạt động 3 : GV củng cố lại kiến thức cần ôn tập thông qua hệ thống BĐTD vừa lập xong.
BĐTD sẽ phát huy có hiệu quả trong việc ôn tập hệ thống kiến thức, trong hoạt động nhóm. Thông qua BĐTD học sinh có được cái nhìn tổng thể và dễ dàng so sánh được các đơn vị kiến thức đã học, BĐTD còn phát huy được tối đa khả năng sáng tạo của học sinh, tạo hứng thú cho học sinh trong học tâp. Ngoài ra, chúng ta còn có thể dễ dàng áp dụng BĐTD dạng đơn giản dưới dạng sơ đồ phân tích đi lên .
CHUYÊN ĐỀ: “Sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy học chương Tứ giác - hình học lớp 8 nhằm nâng cao tính tích cực của Học sinh” 
* Một số lưu ý khi sử dụng BĐTD:
+ BĐTD là một sơ đồ mở nên không yêu cầu tất cả các nhóm HS có chung một kiểu BĐTD, GV chỉ nên chỉnh sửa cho HS về mặt kiến thức, góp ý thêm về đường nét vẽ, màu sắc và hình thức (nếu cần).
+Cách ghi chép BĐTD:
- Suy nghĩ kỹ trước khi viết.
- Nội dung viết cần ngắn gọn.
- Viết phải có tổ chức (Tư duy mang tính tổng thể).
- Nên chừa khoảng trống để có thể bổ sung ý (Nếu sau này cần)
+ Những điều cần tránh khi lập BĐTD:
- Không ghi lại nguyên cả đoạn văn dài dòng.
- Không ghi chép quá nhiều ý vụn vặt không cần thiết.
- Không dành quá nhiều thời gian để ghi chép.
CHUYÊN ĐỀ: “Sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy học chương Tứ giác - hình học lớp 8 nhằm nâng cao tính tích cực của Học sinh” 
CHUYÊN ĐỀ: “Sử dụng Bản đồ tư duy trong các tiết dạy chương Tứ giác - hình học lớp 8 nhằm nâng cao tính tích cực của Học sinh” 
4. SỬ DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY TRONG KIỂM TRA MIỆNG :
 Giáo viên đưa ra một từ khóa (hay một hình ảnh trung tâm) thể hiện chủ đề của kiến thức cũ mà các em đã học, cần kiểm tra, yêu cầu các em vẽ BĐTD thông qua câu hỏi gợi ý.
Trên cơ sở từ khóa (hoặc hình ảnh trung tâm) ấy kết hợp với câu hỏi định hướng của giáo viên, học sinh sẽ nhớ lại kiến thức và định hình được cách vẽ BĐTD theo yêu cầu. Nếu bài học có nhiều kiến thức, giáo viên có thể yêu cầu 2 hoặc 3 học sinh vẽ BĐTD( mỗi em vẽ một số nhánh).
5. Một số ví dụ minh họa về BĐTD trong chương Tứ giác - Hình học 8:
Ví dụ: Bài Tứ giác
CHUYÊN ĐỀ: “Sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy học chương Tứ giác - hình học lớp 8 nhằm nâng cao tính tích cực của Học sinh” 
Ví dụ: Bài Hình thang
CHUYÊN ĐỀ: “Sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy học chương Tứ giác - hình học lớp 8 nhằm nâng cao tính tích cực của Học sinh” 
Ví dụ: Bài Hình bình hành
CHUYÊN ĐỀ: “Sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy học chương Tứ giác - hình học lớp 8 nhằm nâng cao tính tích cực của Học sinh” 
Ví dụ: Bài Hình chữ nhật
CHUYÊN ĐỀ: “Sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy học chương Tứ giác - hình học lớp 8 nhằm nâng cao tính tích cực của Học sinh” 
Ví dụ: Bài Hình thoi
CHUYÊN ĐỀ: “Sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy học chương Tứ giác - hình học lớp 8 nhằm nâng cao tính tích cực của Học sinh” 
Ví dụ: Bài Ôn tập chương
CHUYÊN ĐỀ: “Sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy học chương Tứ giác - hình học lớp 8 nhằm nâng cao tính tích cực của Học sinh” 

Qua thực tế giảng dạy cho thấy, sử dụng BĐTD trong dạy học giúp HS học tập một cách chủ động, tích cực và huy động được tất cả HS tham gia xây dựng bài một cách hào hứng. Với sản phẩm độc đáo “kiến thức + hội họa” là niềm vui sáng tạo hàng ngày của HS và cũng là niềm vui của chính thầy cô giáo và phụ huynh HS khi chứng kiến thành quả lao động của học trò của mình. Cách học này còn phát triển được năng lực riêng của từng học sinh không chỉ về trí tuệ (vẽ, viết gì trên BĐTD), hệ thống hóa kiến thức (huy động những điều đã học trước đó để chọn lọc các ý để ghi), khả năng hội họa (hình thức trình bày, kết hợp hình vẽ, chữ viết, màu sắc), sự vận dụng kiến thức được học qua sách vở vào cuộc sống.
III. KẾT LUẬN:
CHUYÊN ĐỀ: “Sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy học chương Tứ giác - hình học lớp 8 nhằm nâng cao tính tích cực của Học sinh” 
BĐTD không chỉ áp dụng với môn Toán mà còn có thể áp dụng trong tất cả các môn học nhằm phát huy tính tích cực, sự hứng thú của HS. Vì vậy, mong quý thầy cô có thể áp dụng linh hoạt vào bộ môn của mình.
Không có phương pháp nào là vạn năng, tuyệt đối mà giáo viên phải biết tìm tòi, học hỏi, thực hiện, ghi chép, đúc rút kinh nghiệm, phối hợp nhiều phương pháp tích cực để việc giảng dạy được nhẹ nhàng, hiệu quả hơn, mong có sự trao đổi chuyên môn giữa các trường, tổ để việc dạy ngày càng tiến bộ hơn.

Và chắc chắn trong chuyên đề này không thể tránh khỏi thiếu xót, vì vậy rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy cô để chuyên đề được hoàn thiện hơn.
CHUYÊN ĐỀ: “Sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy học chương Tứ giác - hình học lớp 8 nhằm nâng cao tính tích cực của Học sinh” 
XIN TRÂN TRỌNG CẢM ƠN QUÝ THẦY CÔ ĐÃ THEO DÕI

KÍNH CHÚC QUÝ THẦY CÔ
SỨC KHỎE - THÀNH CÔNG
