SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BÀI KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ 1

THANH HOÁ

Năm học 2023 - 2024

TRƯỜNG THPT CẦM BÁ THƯỚC

Môn: Ngữ văn (lớp 10)
Thời gian làm bài: 90 phút

Câu 1. (3,0 điểm) Cho các khái niệm và từ ngữ sau:
Vần, cốt truyện, hài thanh, thuyết phục, tình huống, nghệ thuật đối, hành động, nhân
vật trữ tình, luận đề, sự kiện, luận cứ, nhạc điệu, ngôi kể, thi luật, luận điểm, trữ tình, tính
cách, Thần trụ trời, thơ Hai – kư, Chữ bầu lên nhà thơ, Chuyện chức phán sự đền Tản
Viên, Thu hứng, Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, Mùa Xuân chín, Yêu và đồng cảm,
Chữ người tử tù, Bản hoà âm ngôn từ trong Tiếng thu của Lưu Trọng Lư.
1.1. Dựa vào mối quan hệ giữa các khái niệm và từ ngữ ở trên hãy sắp xếp chúng
thành các nhóm khác nhau. (1,5 điểm)
1.2. Với mỗi nhóm đó, hãy viết một câu mô tả đặc điểm chung hoặc một đặc điểm
nổi bật của nó. (1,5 điểm)
Câu 2. (5,0 điểm) Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi nêu ở dưới (mỗi câu
trả lời đúng và rõ ràng được 1,0 điểm):
“Tôm hiện ra trên vỉa hè với một chậu vôi và một cái chổi cán dài. Nó nhìn cái hàng
rào, trong lòng không còn chút gì vui, chỉ thấy tràn ngập nỗi buồn ủ ê, vô hạn. Ba mươi
thước hàng rào bằng ván ghép cao gần ba thước. Cuộc đời bây giờ không còn một chút sinh
thú mà chỉ là một gánh nặng. Tom thở dài, nhúng chổi vào chậu vôi, bôi bôi vài cái lên trên
mảnh ván cao nhất, lại làm như thế hai ba lần nữa, rồi nhìn cái vạch vôi dài vừa mới quét
xong, chỉ thấy bé tí tẹo, không nghĩa lí gì so với khoảng diện tích chưa quét rộng bao la như
cả một đại châu. Nản quá, Tôm ngồi phịch xuống cạnh hàng rào thấp bằng gỗ vây quanh
một gốc cây. Vừa lúc đó, Jim ở trong nhà đi ra cổng, vừa đi vừa nhảy cẫng, tay xách một
cái xô bằng tôn, miệng hát rống bài: “Con gái Buffalo”. Xưa nay Tom vẫn coi việc phải đi
lấy nước ở máy ngoài phố là một công việc rất đáng ghét, nhưng giờ đây Tom lại không
nghĩ thế nữa. Tom nhớ lại ở ngoài máy nước được gặp rất nhiều người, lúc nào cũng có vô
số những trẻ em, trai gái, da trắng, da đen, lai trắng lai đen; trong khi chờ đợi đến lượt mình
lấy nước, đứng nhởn nhơ trao đổi nhau đồ chơi, cãi nhau, đánh nhau, trêu chọc nhau. Và
Tom nhớ máy nước chỉ cách nhà chừng trăm rưỡi thước; nhưng mỗi chuyến Jim đi lấy nước
về bao giờ cũng phải mất ít nhất một tiếng đồng hồ và không những thế, thường còn phải
có người đi tìm về.
Tom gọi:
- Này chú Jim ơi! Chú quét vôi hộ tôi một tí để tôi đi lấy nước cho.
Jim lắc đầu:
- Không được đâu, cậu Tom ạ. Bà chủ bảo tôi đi lấy nước giữa đường không được la
cà với ai. Bà còn nói chắc thế nào cậu cũng nhờ tôi quét vôi hộ, nhưng lại dặn tôi đừng có

nghe, mà phải lo làm công việc của mình. Bà nói rồi bà sẽ kiểm tra công việc quét vôi ra
sao đấy.
- Bà nói thế nào mặc bà. Bao giờ bà chả nói thế. Chú Jim cứ đưa cái xô đây. Tôi chỉ
đi một phút thôi. Bà biết đấy là đâu.
- Ồ! Tôi chẳng dám làm thế đâu, cậu Tom ạ. Tôi mà làm thế thì bà chủ phạt bôi hắc
ín lên đầu cho thì chết. Bà nói là bà làm thật đấy cậu ạ.
- Bà ấy à? Bà có đánh ai bao giờ đâu, bà chỉ cầm cái đế khâu 1 củng vào đầu, ai lại đi
lo đến cái vặt ấy mới được chứ. Bà chỉ được cái nói nghe thì ghê gớm lắm, nhưng chỉ nói
suông thế thôi thì việc cóc gì. Dù sao bà cũng không quát tháo ầm lên thì có gì phải sợ?
Chú Jim, để tôi biếu chú cái này rất tuyệt, một hòn bi trắng tinh, bằng lòng không?
Jim bắt đầu có vẻ xiêu xiêu.”
(Mark Twain, Cuộc phiêu lưu của Tom sawyer2, )
2.1. Xác định phương thức biểu đạt của đoạn trích trên.
2.2. Tâm trạng của Tom trước công việc đang phải làm là gì?
2.3. Tại sao “Xưa nay Tom vẫn coi việc phải đi lấy nước ở máy ngoài phố là một
công việc rất đáng ghét, nhưng giờ đây Tom lại không nghĩ thế nữa.”?
2.4. Tom đã làm cách nào để thuyết phục Jim đổi công việc với mình?
2.5. Từ cách Tom thuyết phục Jim, em có cảm nhận gì về tính cách của nhân vật
này?
Câu 3. (2,0 điểm) Chọn một trong hai ý sau:
a. Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) nhận xét về những biểu hiện tâm lí trẻ con của
nhân vật Tom được nhà văn khắc hoạ trong đoạn trích.
b. Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) để phát triển ý sau: trì hoãn là biểu hiện của
bệnh lười nhác.

BÀI LÀM
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
1

Đế khâu: dụng cụ bào vệ ngón tay khi may vá
Những cuộc phiêu lưu của Tom Sawyer là cuốn tiểu thuyết viết cho thiếu nhi của nhà văn Mark Twain. Với bút pháp
độc đáo, tác giả đã khắc hoạ sinh động tâm lý, tính cách và hành động của Tom sawyer - một chú bé sống tại một ngôi
làng nghèo bên sông Mississippi.
2

………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………